ค้นหา
รายการที่พบทั้งหมด 51,233 รายการ
สตฺตปฺปกรณาภิธมฺม (สังคิณี-มหาปัฎฐาน)
เลขที่ ชบ.บ.22/1-2
เอกสารโบราณ (คัมภีร์ใบลาน)
สุนทร ณ รังสี. ชีวิตไทยหลายรส. พิมพ์ครั้งที่ ๑. พระนคร : คลังวิทยา, ๒๕๐๙. ๔๕๖ หน้า.
ชีวิตไทยหลายรส เป็นการเขียนแนวสารคดีที่เอาประสบการณ์จริง และจาการศึกษาค้นคว้าจากเอกสารและจากหลายที่ ซึ่งอ่านแล้วเข้าใจง่ายไม่พิถีพิถันในเรื่องการใช้ภาษา ซึ่งรวมทั้งหมด ๒๕ เรื่องด้วยกัน เช่น ๑) เด็กวัดสามยุค ๒) เทศกาลตรุษไทย ซึ่งถือวันขึ้น ๑ ค่ำ เป็นวันขึ้นปีใหม่ ๓) การเล่นสงกรานต์ที่ปักษ์ใต้ ชาวปักษ์ใต้เรียกว่า “ทำบุญวันว่าง” ๔) ความมหัศจรรย์แห่งความฝัน อาจจะมีทั้งฝันแท้และฝันเทียม ๕) นครศรีธรรมราชเมืองประวัติศาสตร์ของปักษ์ใต้ หัวเมืองที่สำคัญในอดีตมีแค่ ๒ เมือง คือ เชียงใหม่กับนครศรีธรรมราช ๖) โบราณสถานสำคัญของนครศรีธรรมราช คือองค์พระมหาธาตุเจดีย์ที่มียอดสูง ๓๘ วา ๒ ศอก ๑ คืบ เป็นปูชนียวัตถุที่สูงใหญ่เป็นที่สองของเมืองไทยคือสูงรองจากพระปฐมเจดีย์ ๗) อาชีพทำน้ำตาลโตนดที่จังหวัดสงขลา เริ่มตั้งแต่เขตอำเภอเมืองไปจนถึงอำเภอสะทิงพระและอำเภอระโนด ๘) มโนห์ราสัญลักษณ์ของปักษ์ใต้ เป็นการเล่นที่สืบเนื่องมาจากละครนอกแถบจังหวัดนครศรีธรรมราช พัทลุง สงขลาจะมีมาก ๙) หนังตะลุงมรหรศพพื้นเมืองของปักษ์ใต้ จะเป็นการละเล่นที่มีคนนั่งดูเต็มหน้าโรง ซึ่งจะได้ยินเสียงโหม่งอย่างชัดเจนมาก ๑๐) ประเพณีการแต่งงานที่ปักษ์ใต้ มีทั้งที่ชอบพอกันมาก่อนและแบบคลุมถุงชน ๑๑) กระดูกสันหลังของชาติที่ปักษ์ใต้ จะมีการทำนากันอย่างเอาจริงเอาจัง ๑๒) มหากวีนรินทร์ธิเบศร์ ชื่อเดิมคือ อิน เกิดที่ตำบลบางบ่อจังหวัดฉะเชิงเทรา มีความเก่งในด้านโครงนิราศนะนาวศรี หรือที่เรียกกันว่านิราศนรินทร์ ๑๓) ยอดกวีหญิงของเมืองไทย คุณพุ่ม ยอดกวีในสมัยรัชกาลที่ ๓ ๑๔) เทียนวรรณ-นักปฏิรูปสังคมคนสำคัญของเมืองไทย เดิมชื่อเทียนเฉย ๆ แต่รัชกาลที่ ๔ ทรงเปลี่ยนให้ใหม่ในสมัยที่ยังบวช ในสมัยรัชกาลที่ ๕ เขาได้เขียนบทความเรียกร้องให้มีการปรับปรุงการบริหารบ้านเมืองขึ้น ๑๕) เทียนวรรณ-ปรัชญาเมธีคนแรก ของเมืองไทย เขาต่อสู้ทางการเมืองด้วยหลักของนักปรัชญา ๑๖) สตรีกับการไพเราะของกวีนิพนธ์ เรื่องที่สำคัญ ๆ ได้แก่ กำศรวลศรีปราชญ์ นิราศนรินทร์ รามเกยรติ์ พระอภัยมณี และขุนช้างขุนแผน เป็นต้น ๑๗) แอ่วเวียงพิงค์กับขบวนกฐิน การทอดกฐินเป็นประเพณีที่สำคัญของชาวไทยมักจัดกันที่วัดอย่างเอกเกริก ๑๘) บ้านกับศาลพระภูมิ เป็นประเพณีเรื่องที่อยู่อาศัยมาช้านานว่า ๑๙) วิทยาธรและคนธรรพ์ จะเป็นวิทยาธรได้ฝึกวิชาบำเพ็ญเพียร เป็นเทวดาพวกหนึ่งที่นับถือกันว่าเป็นผู้ชำนาญในการดนตรีและขับร้อง ๒๐) อุทยานวรรณคดียุคกรุงสุโขทัย นับเป็นยุครุ่งเรืองวรรณคดีไทยคือหลักศิลาจารึกพ่อขุนรามคำแหง ๒๑) อุทยานวรรณคดีกรุงศรีอยุธยายุคต้น เกิดลิลิตโองการแช่งน้ำในสมัยพระเจ้าอู่ทอง พิธีถือน้ำพระพิพัฒน์สัจจา ลิลิตยวนพ่าย ๒๒) อุทยานวรรณคดีกรุงศรีอยุธยายุคกลาง เป็นยุคทองของวรรณคดี มีคนเก่ง ๆ มากมาย เช่นพระมหาราชครู พระโหราธิบดี ศรีปราชญ์ พระศรีมโหสถ ๒๓) อุทยานวรรณคดีกรุงศรีอยุธยายุคปลาย ยุคนี้มีวรรณคดีรวม ๑๓ เรื่อง ๒๔) อุทยานวรรณคดียุคกรุงธนบุรี เกิดวรรณคดีขึ้น ๔ เรื่อง คือ รามเกีรยติ์ ลิลิตเพชรมงกุฎ อิเหนาคำฉันท์ โครงยอพระเกียรติพระเจ้ากรุงธนบุรี ๒๕) อุทยานวรรณคดียุคกรุงรัตนโกสินทร์ เป็นยุคที่มีวรรณคดีมากมายหลายคนแต่ง เช่น เพลงยาวรบพม่าที่ท่าดินแดง ดาหลังหรืออิเหนาใหญ่ บทละครเรื่องอุณรุท รามเกียรติ์ กฎหมายตราสามดวง สามก๊ก เสภาขุนช้างขุนแผน อิเหนา นิราศเมืองแกลง นิราศภูเขาทอง นิราศพระประธม นิราศวัดเจ้าฟ้า นิราศเมืองเพชร และรำพันพิลาป พระอภัยมณี ฯลฯ
โบราณวัตถุชิ้นสำคัญของพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ สงขลา วันนี้ขอเสนอ ชุดกาแฟที่ระลึกยกเลิกบ่อนเบี้ย
..................................................................................
ชุดกาแฟ
วัสดุ : เงิน
อายุสมัย : พุทธศตวรรษที่ 25
ที่มา : เป็นของสมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ ถวายกรมพระจันทบุรีนฤนาถเมื่อครั้งดำรงตำแหน่งเสนาบดี กระทรวงพระคลังมหาสมบัติ เป็นที่ระลึกเมื่อเลิกบ่อนเบี้ย พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ สงขลา รับมอบจากพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พระนคร
..................................................................................
ชุดกาแฟ วัสดุเงิน ประกอบด้วยถาดรอง เหยือกกาแฟ เหยือกนม โถน้ำตาล และที่คีบ บรรจุภายในกล่องไม้รูปทรงสี่เหลี่ยมจัตุรัส ขอบกล่องติดชื่อ S.Smith&Son (Siam), Ltd., ซึ่งสันนิษฐานว่าห้างร้านที่ผลิตและจัดจำหน่าย โดยปรากฏชื่อห้างร้านดังกล่าวในเอกสารภาษาอังกฤษที่มีชื่อว่า The Fascination of Siam ซึ่งจัดทำและเผยแพร่โดยโรงแรมโอเรียนเต็ล กรุงเทพมหานคร ในปี 1920 (พ.ศ. 2463) เพื่อประชาสัมพันธ์การท่องเที่ยวแก่ชาวต่างชาติในขณะนั้น
ชุดกาแฟนี้มีลักษณะพิเศษตรงที่มีการประดับตกแต่งด้วยเงินซึ่งทำตามแบบเงินตราที่มีการใช้งานในสมัยรัชกาลที่ 5 โดยถาดรองมีลักษณะเป็นทรงแปดเหลี่ยม ด้านในถาดมีการประดับด้วยเงินทำเป็นรูปหอยเบี้ย ขารองฐานเป็นรูปเงินพดด้วงทำด้วยเงิน เหยือกกาแฟ โถน้ำตาล เหยือกนม ประดับด้วยเงินเป็นรูปเหรียญกรุงสยามเฟื้องหนึ่ง และสลึงหนึ่ง เหรียญอีแปะจีน และหอยเบี้ย โดยประดับนูนในส่วนต่าง ๆ ทั้งตัวเหยือก ตัวโถ ฝา และที่จับ สันนิษฐานว่าเพื่อเป็นการสื่อความถึงเหตุการณ์เลิกบ่อนเบี้ย ซึ่งประวัติที่บันทึกในทะเบียนโบราณวัตถุระบุว่า เป็นของสมุหเทศาภิบาลฯ ถวายสมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ เมื่อครั้งทรงดำรงตำแหน่งเสนาบดี กระทรวงมหาดไทย เป็นที่ระลึกครั้งเลิกบ่อนเบี้ยตามหัวเมืองได้หมดใน พ.ศ. 2449 ต่อมา สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ ถวายกรมพระจันทบุรีนฤนาถเมื่อครั้งดำรงตำแหน่งเสนาบดี กระทรวงพระคลังมหาสมบัติ เพื่อเป็นที่ระลึกเลิกบ่อนเบี้ยในสยาม
“บ่อนเบี้ย” เป็นสถานที่เล่นการพนันถั่วโป ไม่เป็นที่แน่ชัดว่าเริ่มขึ้นในสมัยใด แต่เป็นที่รู้แล้วในสมัยกรุงศรีอยุธยา ด้วยปรากฏหลักฐานในพงศาวดารในแผ่นดินของสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวบรมโกศซึ่งกล่าวถึงการกราบบังคมทูลขอตั้งบ่อนเบี้ยในเขตหัวเมือง โดยบ่อนเบี้ยในสมัยนั้นคงมีไว้สำหรับชาวจีนเป็นส่วนใหญ่ และอนุญาตให้มีบ่อนเบี้ยได้เพียงบางเมือง เพื่อเก็บภาษีซึ่งเรียกกันว่า “อากรบ่อนเบี้ย” เข้าสู่คลังหลวง บ่อนเบี้ยในสมัยนั้นจึงมีขึ้นเพื่อความเพลิดเพลินของชาวจีนที่เข้ามาพำนักในสยาม
ภายหลังในสมัยกรุงธนบุรีต่อเนื่องถึงสมัยรัตนโกสินทร์จึงได้แพร่หลายและเป็นที่นิยมเล่นกันมากในหมู่ชาวสยาม โดยโรงบ่อนเบี้ยได้กลายเป็นทั้งความบันเทิงยามราตรี และเป็นแหล่งรายได้ที่นำเงินเข้ารัฐอย่างล้นหลาม โดยในสมัยรัชกาลที่ 4 มีรายได้จากภาษีบ่อนเบี้ยถึงปีละ 400,000 บาท จนถึงรัชกาลที่ 5 มีสถานที่เล่นการพนันในเขตพระนครรวมกับแขวงเมืองธนบุรีทั้งหมดถึง 403 แห่ง และบ่อนเบี้ยตามหัวเมืองทุกมณฑล อีกประมาณ 200 แห่ง เงินอากรบ่อนเบี้ยเข้าพระคลังจึงมีมากถึงปีละประมาณ 6,000,000 บาท
อย่างไรก็ตาม พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงเล็งเห็นว่าชาวสยามได้ตกเป็นทาสการพนันอย่างรุนแรง อันนำมาซึ่งปัญหาหลากหลายประการที่ส่งผลต่อความไม่สงบของบ้านเมือง อาทิ ปัญหาหนี้สิน อาชญากรรม การปล้นทรัพย์ เป็นต้น ใน พ.ศ. 2430-พ.ศ. 2433 จึงเริ่มมีการประกาศเลิกบ่อนเบี้ยในกรุงเทพมหานคร ต่อมาในปี 2441 – 2448 มีการประกาศเลิกบ่อนเบี้ยตามหัวเมืองในมณฑลต่าง ๆ ซึ่งจำนวนบ่อนเบี้ยได้ลดลงเป็นลำดับ จนถึงในสมัยพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 6 จึงมีพระราชบัญญัติห้ามมิให้ใครเล่นถั่วโปในพระราชอาณาจักรอีกต่อไป โดยสมเด็จฯ กรมพระยาดำรงราชานุภาพทรงบันทึกไว้ในตำนานเรื่องเลิกหวยและบ่อนเบี้ยในกรุงสยามว่าอากรบ่อนเบี้ยได้เลิกหมดสิ้นกรุงสยามเมื่อวันที่ 1 เมษายน ปีมะเส็ง พุทธศักราช 2460
อนึ่ง ชุดกาแฟนี้ ไม่ได้เป็นเพียงหลักฐานของการเลิกบ่อนเบี้ยในสยาม แต่การเลือกทำชุดกาแฟเพื่อมอบเป็นของที่ระลึก ยังแสดงให้เห็นว่าเริ่มปรากฏความนิยมการดื่มกาแฟในกลุ่มชนชั้นสูง ซึ่งวัฒนธรรมการดื่มกาแฟของสยาม จะขออนุญาตกล่าวถึงในตอนถัดไป โปรดติดตาม
...................................................................................
เรียบเรียง/กราฟฟิก/ถ่ายภาพ : นางสาวธีรนาฎ มีนุ่น ภัณฑารักษ์ปฏิบัติการ และฝ่ายวิชาการ พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ สงขลา
...................................................................................
อ้างอิง :
1. ภัทรัตน์ พันธุ์ประสิทธิ์. ความสำคัญของการพนันและการเล่นหวยในสังคมสยาม ที่มาของ “ภาษีบาป”. เข้าถึงเมื่อ 31 พฤษภาคม 2564. เข้าถึงได้จาก https://www.silpa-mag.com/history/article_20885
2. “โรงบ่อนเบี้ย” พนันทำเงินเข้ารัฐ บันเทิง 9 โมงเช้ายันเที่ยงคืน ไฉนจึงยกเลิก. เข้าถึงเมื่อ 31 พฤษภาคม 2564. เข้าถึงได้จาก https://www.silpa-mag.com/history/article_53538
3. วิบูล วิจิตรวาทการ. เล่าเรื่องเมืองสยามในแผ่นดินพระพุทธเจ้าหลวง. กรุงเทพฯ: แสงดาว, 2562
4. อเนก นาวิกมูล. สมบัติเมืองสงขลา. กรุงเทพฯ: ฟิลสไตล์, 2550.
5. Oriental Hotel, Bangkok. The Fascination of Siam. Retrieved May, 31, 2021, from http://reader.library.cornell.edu/docviewer/digital...
ชื่อเรื่อง จดหมายเหตุ เรื่องเสด็จประพาสต้นในรัชกาลที่ 5 ครั้งที่แรกและครั้งที่ 2ผู้แต่ง พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวผู้แต่งเพิ่ม สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาดำรงราชานุภาพประเภทวัสดุ/มีเดีย หนังสือหายากหมวดหมู่ ประวัติศาสตร์และภูมิศาสตร์เลขหมู่ 915.93 จ132นสถานที่พิมพ์ พระนคร สำนักพิมพ์ โสภณพิพรรฒธนากรปีที่พิมพ์ 2477ลักษณะวัสดุ 128 หน้า หัวเรื่อง ไทย—ภูมิประเทศและการท่องเที่ยง ไทย--ความเป็นอยู่และประเพณี ภาษา ไทยบทคัดย่อ/บันทึกจดหมายเหตุเล่าเรื่องตามเสด็จพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว เสด็จประพาสหัวเมืองเมื่อ พ.ศ.2447 ทรงพระนิพนธ์ทำนองจดหมายถึงเพื่อน รวม 8 ฉบับ เริ่มตั้งแต่เสด็จออกบางปะอิน ล่องลงมาตามแม่น้ำเจ้าพระยาผ่านไปตามเมืองต่างๆ ตั้งแต่เมืองนนทบุรี ราชบุรี เพชรบุรี สมุทรสงคราม สมุทรสาคร นครปฐม สุพรรณบุรี กลับอยุธยา ถึงบางปะอิน และเสด็จกลับกรุงเทพฯ โดยรถไฟ
เลขทะเบียน : นพ.บ.176/2ห้องจัดเก็บ : ศรีโคตรบูรณ์ประเภทสื่อ : เอกสารโบราณหมวดหมู่ : พุทธศาสนาลักษณะวัสดุ : 28 หน้า ; 4.5 x 57.5 ซ.ม. : ลานดิบ ; ไม้ประกับธรรมดาชื่อชุด : มัดที่ 99 (67-73) ผูก 2 (2565)หัวเรื่อง : สตฺตปฺปกรณาภิธมฺม(พระอภิธรรมสังคิณี - พระปัฎฐาน)--เอกสารโบราณ คัมภีร์ใบลาน พุทธศาสนาอักษร : ธรรมอีสานภาษา : ธรรมอีสานบทคัดย่อ : มีเนื้อหาเกี่ยวกับพุทธศาสนา สามารถสืบค้นได้ที่ห้องศรีโคตรบูรณ์ หอสมุดแห่งชาติเฉลิมพระเกียรติ สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ นครพนม
ปฐมสมฺโพธิ (ปถมสมฺโพธิ)
ชบ.บ.89/1-11
เอกสารโบราณ (คัมภีร์ใบลาน)
เลขทะเบียน : นพ.บ.231/1ขห้องจัดเก็บ : ศรีโคตรบูรณ์ประเภทสื่อ : เอกสารโบราณหมวดหมู่ : พุทธศาสนาลักษณะวัสดุ : 22 หน้า ; 5 x 58.5 ซ.ม. : ลานดิบ ; ไม่มีไม้ประกับชื่อชุด : มัดที่ 113 (180-193) ผูก 1ข (2565)หัวเรื่อง : ขีรธารกถา(แทนน้ำนมแม่)--เอกสารโบราณ คัมภีร์ใบลาน พุทธศาสนาอักษร : ธรรมอีสานภาษา : ธรรมอีสานบทคัดย่อ : มีเนื้อหาเกี่ยวกับพุทธศาสนา สามารถสืบค้นได้ที่ห้องศรีโคตรบูรณ์ หอสมุดแห่งชาติเฉลิมพระเกียรติ สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ นครพนม
เลขทะเบียน : นพ.บ.362/5ห้องจัดเก็บ : ศรีโคตรบูรณ์ประเภทสื่อ : เอกสารโบราณหมวดหมู่ : พุทธศาสนาลักษณะวัสดุ : 28 หน้า ; 5 x 55 ซ.ม. : ทองทึบ-ล่องรัก-ลานดิบ ; ไม้ประกับธรรมดาชื่อชุด : มัดที่ 140 (420-433) ผูก 5 (2565)หัวเรื่อง : เจตนาเภท--เอกสารโบราณ คัมภีร์ใบลาน พุทธศาสนาอักษร : ธรรมอีสานภาษา : ธรรมอีสานบทคัดย่อ : มีเนื้อหาเกี่ยวกับพุทธศาสนา สามารถสืบค้นได้ที่ห้องศรีโคตรบูรณ์ หอสมุดแห่งชาติเฉลิมพระเกียรติ สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ นครพนม
ชื่อผู้แต่ง คณะสงฆ์
ชื่อเรื่อง สมันตปาสาทิกา อรรถกถาพระวินัย แปลภาค ๑
ครั้งที่พิมพ์ -
สถานที่พิมพ์ ธนบุรี
สำนักพิมพ์ โรงพิมพ์ประยูรวงศ์
ปีที่พิมพ์ ๒๕๐๘
จำนวนหน้า ๕๗๖ หน้า
หมายเหตุ พิมพ์โดยเสด็จพระราชกุศล งานพระเมรุพระศพ สมเด็จพระสังฆราช ญาโณทยมหาเถระ วัดสระเกศราชวรมหาวิหาร ๒๐ พฤศจิกายน ๒๕๐๘
หนังสือเล่มนี้ได้มีเนื้อหาเกี่ยวกับหลักคำสอนทางพระพุทธศาสนา ซึ่งแปลความมาจากภาษาบาลี เช่น พระพุทธพจน์, การอธิบายคำบาลี และพุทธประวัติ เป็นต้น
ชื่อผู้แต่ง คุณ สุวรรณ และ พระมหามนตรี(ทรัพย์)
ชื่อเรื่อง บทละครเรื่องพระมะเหลไถ บทละครเรื่องอุณรุทร้อยเรื่อง....
ครั้งที่พิมพ์ พิมพ์ครั้งที่ 4
สถานที่พิมพ์ กรุงเทพฯ
สำนักพิมพ์ โรงพิมพ์รุ่งวัฒนา
ปีที่พิมพ์ 2516
จำนวนหน้า 240 หน้า
รายละเอียด หนังสือที่สำนักพิมพ์เสริมวิทย์บรรณาคารขออนุญาตจัดพิมพ์เพื่อจำหน่ายประกอบด้วย บทละครเรื่องพระมเหลเถไถและบทละครเรื่องอุณรุทร้อยเรื่องของคุณ สุวรรณ กลอนเพลงยาวเรื่องหม่อมเป็ดสวรรค์ กลอนเพลงยาวเรื่องพระอาการประชวรของกรมหมื่นอัปสรรสุดาเทพและบทละครเรื่องระเด่นลันไดของพระมหามนตรี (ทรัพย์) รวม ๕ เรื่อง ในเล่มเดียว
ชื่อผู้แต่ง รุ่งอรุณ ณ สนธยา
ชื่อเรื่อง บันทึกจากบ้านดง
ครั้งที่พิมพ์ -
สถานที่พิมพ์ กรุงเทพฯ
สำนักพิมพ์ พี.พี.
ปีที่พิมพ์ 2522
จำนวนหน้า 128 หน้า
รายละเอียด
เป็นหนังสือที่มีลักษณะเป็นบันทึกส่วนตัวของผู้เขียน อันเป็นผลผลิตที่เกิดจากภายในใจ จากการเฝ้าดูการใช้แรงงานในการบุกเบิกผืนดินที่เป็นป่าเขาและทุ่งหญ้ารกร้าง เพื่อสร้างเป็นเรือนพักและห้องสมุดขนาดใหญ่ ในระยะเวลา 5 เดือน ลักษณะของการบันทึก เป็น การ Shote note รูปแบบการเขียนนี้คงไว้ซึ่งต้นฉบับ ไม่แก้ไข ดัดแปลง หรือเพิ่มเติมใด ๆ เมื่อคุณตั้งใจอ่าน คุณจะได้ค้นพบกับอริยะทรัพย์แห่งชีวิต
