ค้นหา
รายการที่พบทั้งหมด 50,845 รายการ
หมวด 300 สังคมศาสตร์
ประเพณีไทย ฉบับพระมหาราชครู. พระนคร: โรงพิมพ์ลูก ส. ธรรมภักดี, 2511. (390.09593 ป332)
หมวด 900 ประวัติศาสตร์
9 เส้นทางมรดกทางวัฒนธรรม. กรุงเทพฯ: กรมศิลปากร, 2552. (930.9593 ศ528ก)
ธงทอง จันทรางศุ และคณะ. จดหมายเหตุเสด็จพระราชดำเนิรเลียบมณฑลฝ่ายเหนือ พระพุทธศักราช 2469. กรุงเทพฯ: อมรินทร์พริ้นติ้งแอนด์พับลิชชิ่ง, 2558. (915.935 จ131ท)
สิขรินทร์ ศรีสุวิทธานนท์. ปราสาทเขาโล้น. ปราจีนบุรี: สำนักศิลปากรที่ 5 ปราจีนบุรี, 2568. (959.322 ส714ป)
กระทรวงวัฒนธรรม ขอเชิญชวนประชาชนร่วมลงนามถวายพระพร เนื่องในโอกาสพระราชพิธีมหามงคล เฉลิมพระชนมพรรษา ๔ รอบ สมเด็จพระนางเจ้าสุทิดา พัชรสุธาพิมลลักษณ พระบรมราชินี วันที่ ๓ มิถุนายน ๒๕๖๙ ผ่านระบบออนไลน์ ที่เว็บไซต์หน่วยราชการในพระองค์ www.royaloffice.th ระหว่างวันที่ ๑ – ๕ มิถุนายน ๒๕๖๙
วันศุกร์ที่ ๒๙ พฤษภาคม ๒๕๖๙ เวลา ๐๙.๐๐ น. นางสาวสุคนธ์ทิพย์ จันทะลุน บรรณารักษ์ชำนาญการ เข้าร่วมพิธีเปิดอาคารสำนักงานกลุ่มอำนวยการพิธีการศพที่ได้รับพระราชทานที่ ๗ เชียงใหม่ ณ สำนักงานวัฒนธรรมจังหวัดเชียงใหม่ ตำบลริมใต้ อำเภอแม่ริม จังหวัดเชียงใหม่
กรมศิลปากร เชิญชวนทุกท่านติดตามชม “ศิลป์ stories“ คนกรมศิลป์มีเรื่องเล่า เพราะทุกเรื่องราวมีชีวิต และทุกเทคนิคมีความหมาย รายการ Podcast ที่สนุกและได้ความรู้จากกรมศิลปากร วันเสาร์ที่ 30 พฤษภาคม 2569 เวลา 14.00 - 15.00 น. ในตอน “วิสาขบูชาคติมหายานที่คนไทยแทบไม่รู้จัก“ ร่วมพูดคุยไปกับ นายภูวนารถ สังข์เงิน นักอักษรศาสตร์ชำนาญการพิเศษ และนางสาวพลอยชมพู ยามะเพวัน นักอักษรศาสตร์ชำนาญการ รับชมได้ผ่านทาง Facebook: กรมศิลปากร กระทรวงวัฒนธรรม https://www.facebook.com/FineArtsDept และ Facebook: กลุ่มเผยแพร่ฯ กรมศิลปากร https://www.facebook.com/prfinearts และช่อง Youtube : กรมศิลปากร
“ศิลป์ stories“ รายการ Podcast ที่สนุก และได้ความรู้จากกรมศิลปากร กำหนดออนไลน์ทุกวันเสาร์ที่ 2 และ 4 ของเดือน เวลา 14.00 - 15.00 น. เริ่มตั้งแต่เดือนมกราคม - กันยายน 2569
สำนักวรรณกรรมและประวัติศาสตร์ กรมศิลปากร ขอเชิญร่วมงานเฉลิมพระเกียรติฯ และร่วมกิจกรรมทางวัฒนธรรม ณ วัดราชาธิวาสวิหาร เนื่องในโอกาสพระราชพิธีมหามงคลเฉลิมพระชนมพรรษา ๔ รอบ สมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินี ขอเชิญชวนผู้สนใจเข้าร่วมงานเฉลิมพระเกียรติ ระหว่างวันที่ ๑ - ๓ มิถุนายน ๒๕๖๙ ณ วัดราชาธิวาสวิหาร กรุงเทพมหานคร เพื่อร่วมแสดงความจงรักภักดีและชื่นชมโบราณสถานศิลปกรรมอันงดงาม ภายในงานมีกิจกรรมที่น่าสนใจมากมาย ดังนี้
กิจกรรมเสวนาทางวิชาการ (ณ ศาลาพระครูธรรมิกภารบดี) เรียนรู้และดื่มด่ำกับเรื่องราวทางประวัติศาสตร์และศิลปกรรม ผ่านการพูดคุยกับวิทยากรผู้ทรงคุณวุฒิ
- วันจันทร์ที่ ๑ มิถุนายน ๒๕๖๙ (เวลา ๑๔.๐๐ - ๑๖.๓๐ น.) หัวข้อ “ประวัติของวัดราชาธิวาสวิหาร และความสำคัญของวัดราชาธิวาสวิหาร” วิทยากรโดย ศาสตราจารย์พิเศษ ธงทอง จันทรางศุ ดำเนินรายการโดย นางสาวพลอยชมพู ยามะเพวัน
- วันพุธที่ ๓ มิถุนายน ๒๕๖๙ (เวลา ๑๔.๐๐ - ๑๖.๓๐ น.) หัวข้อ “งานศิลปกรรมภายในพระอุโบสถ และการบูรณะวัด กับภารกิจของกรมศิลปากร” วิทยากรโดย นายธีระยุทธ์ สลักสัณห์ และ นายสมชาย ศุภลักษณ์อำไพพร ดำเนินรายการโดย นายภูวนารถ สังข์เงิน
ลงทะเบียนร่วมกิจกรรมเสวนา https://register.vtkby.com/event/event-qnsemnr1-3
กิจกรรมชมโบราณสถานศิลปกรรมภายในวัดราชาธิวาสวิหาร (ระหว่างวันที่ ๑ - ๓ มิถุนายน ๒๕๖๙) สุดพิเศษ ทางวัดได้เปิดโอกาสให้เข้าชมอาคารสำคัญและศิลปวัตถุที่ไม่เปิดให้ชมทั่วไป พร้อมวิทยากรนำชมตามรอบอาคารพิพิธภัณฑ์มหาราชานุสรณ์ ร.๔ นำชมโดยมัคคุเทศก์น้อย เข้าชมได้ตามรอบเวลาที่กำหนด ได้แก่ ๑๐.๐๐ น., ๑๒.๐๐ น., ๑๔.๐๐ น., ๑๖.๐๐ น., ๑๘.๐๐ น. กิจกรรมชมโบราณสถานศิลปกรรมภายในวัด นำชมโดยเจ้าหน้าที่จากสำนักวรรณกรรมและประวัติศาสตร์ กองโบราณคดี และสํานักช่างสิบหมู่ กรมศิลปากร เข้าชมได้ตามรอบเวลา ๑๔.๐๐ น., ๑๕.๐๐ น., ๑๖.๐๐ น. ลงทะเบียนกิจกรรมชมโบราณสถาน https://register.vtkby.com/event/event-qnviswt1-3 กิจกรรมประทับตราพาสปอร์ต ๑๐ จุด (ระหว่างวันที่ ๑ - ๓ มิถุนายน ๒๕๖๙) ร่วมสนุกและเรียนรู้ผ่านกิจกรรมประทับตราพาสปอร์ต ณ ๑๐ จุดสำคัญภายในวัด
๑. นิทรรศการเฉลิมพระเกียรติฯ
๒. พระตำหนักพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว
๓. พระตำหนักสมเด็จพระศรีสวรินทิราบรมราชเทวี พระพันวัสสาอัยยิกาเจ้า (พระตำหนักสมเด็จ)
๔. พระตำหนักสี่ฤดู
๕. พระอุโบสถวัดราชาธิวาสวิหาร
๖. พระพุทธรังสรรค์
๗. พระนิรันตราย
๘. พระสัมพุทธวัฒโนภาส
๙. พระเจดีย์
๑๐. พระวิหาร (ศาลาสมเด็จพระอัยยิกา)
และในวันพุธที่ ๓ มิถุนายน ขอเชิญร่วมพิธีจุดเทียนถวายพระพร สมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินี เวลา ๑๙.๒๙ น. นอกจากนี้ยังมีการออกร้านสินค้า การแสดงทางวัฒนธรรมจากเยาวชน ตั้งแต่วันที่ ๑ - ๓ มิถุนายน และการแสดงคอนเสิร์ตจากศิลปินรางวัลเพชรในเพลง กรมศิลปากร คุณพลพล พลกองเส็ง และน้องนันต์ อนันต์ อาศัยไพรพนา ในวันที่ ๓ มิถุนายน เวลาประมาณ ๑๙.๔๐ น. เป็นต้นไป
พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พิมาย จังหวัดนครราชสีมา ขอเชิญชวนเที่ยวพิมาย กับกิจกรรม Curator's tour ที่จะพาทุกท่านชมนิทรรศการโฉมใหม่พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พิมาย แบบจัดเต็ม โดยภัณฑารักษ์ ในวันเสาร์ - อาทิตย์ที่ 30 - 31 พฤษภาคม 2568 เวลา 14.00 น. เป็นต้นไป ผู้สนใจสามารถลงทะเบียนเข้าร่วมกิจกรรมได้ทาง QR หรือทางลิงก์นี้ https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdxvmF5aCRulLssFwRLiPtecNHHpwtu08nFuUdqHxkWX58LfA/viewform รับจำกัดเพียง 30 ท่านเท่านั้น นอกจากนี้สำหรับผู้เข้าชมพิพิธภัณฑ์พิมายในช่วงนี้ มีของแจกสุดพิเศษ เพียงร่วมกิจกรรม "โซนไหนเริ่ดที่สุด" รับไปเลยการ์ดพลังโบราณวัตถุ ฉบับ Limited edition รีบมาเที่ยวกันนะ ของที่ระลึกมีจำนวนจำกัด (คนละ 1 ใบ/การเข้าชม 1 ครั้ง)
พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พิมาย เปิดให้บริการทุกวันพุธ - อาทิตย์ และวันหยุดนักขัตฤกษ์ เวลา 09.00 - 16.00 น. ค่าเข้าชมชาวไทย 20 บาท ชาวต่างชาติ 200 บาท สอบถามเพิ่มเติม โทร. 0 4447 1167 Facebook Phimai National Museum:พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พิมาย https://www.facebook.com/PhimaiNationalMuseum
บรรณานุกรมรายชื่อหนังสือใหม่ห้องศาสตร์พระราชา
ประจำเดือน พฤษภาคม 2569
หมวด 500 วิทยาศาสตร์
กรมป่าไม้. พันธุ์ไม้มงคลพระราชทาน. กรุงเทพฯ: กรมป่าไม้, 2553. (581 ป548พ)
หมวด 800 วรรณกรรม
พระราชกระแส : สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง พระราชทาน สัมภาษณ์แก่กลุ่มนักข่าวหญิง พ.ศ.2523. พิมพ์ครั้งที่ 2. กรุงเทพฯ: ชมรมนักข่าว-นักเขียนสตรี, 2565. (895.915 ฟ366)
หมวด 900 ประวัติศาสตร์และภูมิศาสตร์
สถิตกลางใจไทยนิรันดร์. กรุงเทพฯ: อมรินทร์พริ้นติ้งแอนด์พับลิชชิ่ง, 2569. (923.1593 ส183)
............................................
วันอังคารที่ 26 พฤษภาคม 2569 นายธงชัย มหา ผู้อำนวยการกลุ่มอนุรักษ์โบราณสถาน พร้อมด้วยนางสาวฑาริกา กรรมจันทร์ หัวหน้าฝ่ายบริหารงานทั่วไป ลงพื้นที่โบราณสถานเมืองเสมา เพื่อเตรียมสถานที่ในการดำเนินโครงการปลูกป่าเฉลิมพระเกียรติฯ
.
ตรวจสอบระบบระบายน้ำรอบพื้นที่อาคารคลุมองค์พระนอนวัดธรรมจักรเสมา เนื่องจากช่วงนี้มีฝนตกในพื้นที่อย่างต่อเนื่อง
.
และตรวจเยี่ยมปราสาทเมืองแขก หาแนวทางแก้ไขปัญหาขยะเศษใบไม้-กิ่งไม้ พร้อมทั้งหารือสถานที่ในการสร้างที่พักนักท่องเที่ยว
เปิดแล้ว...NOW OPEN !!! #27052026
Phimai National Museum:พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พิมาย
.
แอดมินเก็บภาพแค่บางช่วงบางตอนมาฝาก
เพราะอยากให้ทุกคนมาเห็นความงดงามด้วยตาเนื้อ
และมาร่วมกิจกรรมสนุก ๆด้วยกันค่าาา
แบบเข็มที่ระลึกงานเฉลิมพระเกียรติ เนื่องในโอกาสพระราชพิธีมหามงคลเฉลิมพระชนมพรรษา ๔ รอบ สมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินี ๓ มิถุนายน ๒๕๖๙ ออกแบบโดย นายปัญญา โพธิ์ดี นักวิชาการช่างศิลป์ชำนาญการ หัวหน้ากลุ่มงานศิลปประยุกต์ สำนักช่างสิบหมู่ กรมศิลปากร
ความหมายเข็มที่ระลึก
เข็มที่ระลึก ประกอบด้วย อักษรพระนามาภิไธย ส.ท. ภายใต้มงกุฎขัตติยราชนารี อันเป็นตราประจำพระองค์ เบื้องบนอักษรพระนามาภิไธยมีเลข ๔๘ สีทองบนแท่นดอกบัวสีขาว อันเป็นสัญลักษณ์แห่งความบริสุทธิ์และความดีงาม แสดงถึงวาระมหามงคลแห่งการเฉลิมพระชนมพรรษา ๔๘ พรรษาของสมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินี อักษร ส ขอบเดินทอง พื้นสีม่วงแก่อันเป็นสีประจำวันพระราชสมภพสมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินี อักษร ท ขอบเดินทอง พื้นสีเหลืองอันเป็นสีประจำวันพระบรมราชสมภพพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว อักษรพระนามาภิไธยประดิษฐานในกรอบรูปหัวใจพื้นสีม่วงล้อมด้วยสุวรรณสังวาลประดับเพชร ๑๐ เม็ด หมายถึง สมเด็จพระบรมราชินีในพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว รัชกาลปัจจุบัน อีกทั้งเลข ๑๐ เป็นเลขกำลังวันพระราชสมภพสมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินี
พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ ๗ แห่งราชวงศ์จักรี เสด็จขึ้นครองราชย์ เมื่อวันที่ ๒๖ พฤศจิกายน พ.ศ. ๒๔๖๘ มีพระราชประสงค์ว่าจะเสด็จเพื่อเยี่ยมเยียนราษฎรไปทอดพระเนตรวิถีชีวิตความเป็นอยู่ของราษฎร ตามสภาพภูมิลำเนาหัวเมืองต่างๆ รวมถึงบำเพ็ญพระราชกรณียกิจสำคัญเพื่อประโยชน์สุขของอาณาประชาราษฎร์ด้วยพระองค์เอง
เมื่อปี พ.ศ. ๒๔๖๙ พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว เสด็จพระราชดำเนินเลียบมณฑลฝ่ายเหนือ และมณฑลพายัพ ระหว่างวันที่ ๖ มกราคม ถึงวันที่ ๕ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๔๖๙ รวม ๓๒ วัน โดยทางรถไฟและรถยนต์ เริ่มเดินทางจากการประทับรถไฟ เสด็จออกจากกรุงเทพฯ ในวันที่ ๖ มกราคม พ.ศ. ๒๔๖๙ เสด็จตามหัวเมืองต่างๆ ได้แก่ แพร่ ลำปาง พะเยา เชียงราย เชียงใหม่ และลำพูน ซึ่งล้วนแต่เป็นเมืองที่สำคัญทั้งในด้านเศรษฐกิจ การเมือง การปกครอง การศึกษา ขนบธรรมเนียมประเพณี โดยมีเชียงใหม่เป็นศูนย์กลางที่สำคัญของล้านนาไทย และมีประวัติความเป็นมายาวนาน ในการเสด็จฯ ครั้งนี้จึงนับเป็นครั้งแรกของพระมหากษัตริย์ แห่งราชวงศ์จักรี ที่ได้เสด็จเลียบมณฑลฝ่ายเหนือ และมณฑลพายัพด้วยระยะทางที่ยาวไกล เพื่อสร้างสายสัมพันธ์อันแน่นแฟ้นกับเหล่าพสกนิกรของพระองค์อย่างใกล้ชิด ดังข้อความต่อไปนี้
กมล มโนชญากร, รองอำมาตย์ตรี (๑-๒) “... นับว่ายังไม่มีสมเด็จพระเจ้าแผ่นดินในกรุงรัตนโกสินทร์พระองค์ใดได้เสด็จพระราชดำเนินไปเลย จริงอยู่พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลก (บางทีพระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัยด้วย) และพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว ได้เสด็จไปแล้วแต่เสด็จไปเมื่อยังมิได้ราชาภิเษกเป็นพระมหากษัตราธิราช เพราะฉะนั้นหากครั้งนี้ได้เสด็จพระราชดำเนินขึ้นไปยังมณฑลพายัพ ก็ต้องนับว่าพระองค์เป็นสมเด็จพระเจ้าแผ่นดินในกรุงรัตนโกสินทร์พระองค์แรกที่ได้เสด็จพระราชดำเนินขึ้นไปยังมณฑลนั้น
อีกประการหนึ่ง การเสด็จพระราชดำเนินเลียบหัวเมืองมณฑลน้อยใหญ่ ยังเป็นโอกาสให้ ได้ทอดพระเนตรภูมิประเทศถิ่นฐานบ้านเมือง ทรงทราบความเป็นไปอันเนื่องด้วยสุขด้วยทุกข์ ตลอดถึงการทำมาหาเลี้ยงชีพของข้าขอบขัณฑสีมาอาณาจักรทั่วไป ได้ทรงพบเห็นสิ่งต่างๆ มากอย่างสำหรับจะได้นำมาเป็นเครื่องทรงพระราชดำริดัดแปลงแก้ไขสิ่งที่พ้นสมัยผดุงสิ่งที่ดีอยู่แล้วให้คงดีตลอดไป และพยายามให้ดียิ่งๆ ขึ้นสมกับที่ทรงดำรงตำแหน่งเป็นประมุขของชาติ พระราชจรรยาเช่นนี้ พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว พระบรมชนกาธิราช ได้ทรงกระทำเป็นเยี่ยงอย่างอันดีมาแล้ว ต่อมาในรัชกาลของพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว พระบรมเชษฐาธิราช ก็ได้ทรงพระราชนิยมในการเสด็จพระราชดำเนินตามหัวเมืองมณฑลเช่นเดียวกัน ผลของการเสด็จพระราชดำเนินปรากฏว่า มีแต่กระทำให้ราชการบ้านเมืองทวีความเจริญในทางก้าวหน้า เมื่อดังนี้จึงเป็นการสมควรยิ่งที่จะทรงอนุวัตรตามพระราชจรรยาดังเช่นสมเด็จพระบรมชนกาธิราชและสมเด็จพระบรมเชษฐาธิราชได้ทรงประพฤติเป็นทิฏฐานุคติมาก่อนแล้วนั้น ทั้งเป็นการแสดงความเคารพต่อสมเด็จพระบรมชนกาธิราช และสมเด็จพระบรมเชษฐาธิราชด้วยอีกส่วนหนึ่ง...”
พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว และสมเด็จพระนางเจ้ารำไพพรรณี พระบรมราชินี เสด็จพระราชดำเนินเลียบมณฑลฝ่ายเหนือ ถือว่าเป็นครั้งแรกพระมหากษัตริย์สยามเสด็จฯ เยือนมณฑลพายัพอย่างเป็นทางการ แสดงให้เห็นถึงความร่วมแรงร่วมใจจากเจ้านายฝ่ายเหนือ ราษฎร กลุ่มชาติพันธุ์ และชาวต่างชาติ เป็นการแสดงให้เห็นว่าพระองค์ทรงเป็นประมุขของราษฎรในมณฑลพายัพในภายหลังได้เป็นส่วนหนึ่งของสยามโดยสมบูรณ์
ปัจจุบันซุ้มประตูชัยทั้งหมดถูกรื้อถอนแล้วเหลือเพียงหลักฐานทางภาพถ่ายทางประวัติศาสตร์และความทรงจำ ที่ร่วมกันสร้างขึ้นเพื่อถวายพระพรและรับเสด็จพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว และสมเด็จพระนางเจ้ารำไพพรรณี พระบรมราชินี ซึ่งจัดได้อย่างสมพระเกียรติ สร้างความปลาบปลื้มใจแก่ผู้คนทุกหมู่เหล่า นับว่าเป็นพระราชกรณียกิจสำคัญในฐานะพระมหากษัตริย์แห่งพระราชวงศ์จักรีอย่างแท้จริง
เรียบเรียงโดย : นางสาวรัฐธีย์ มูลพนัส, นางสาววรันธร รักยา และนางสาวศตวรรณ ศรีสมบัตินักศึกษาสาขาวิชาสารสนเทศศึกษา ภาควิชาบรรณารักษศาสตร์ และสารสนเทศศาสตร์ คณะมนุษยศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่
ควบคุมโดย : นายธีรบูลย์ มิตรมโนชัย นักวิชาการโสตทัศนศึกษาชำนาญการหอสมุดแห่งชาติรัชมังคลาภิเษก เชียงใหม่ สำนักศิลปากรที่ ๗ เชียงใหม่ กรมศิลปากร กระทรวงวัฒนธรรม
แหล่งอ้างอิง :
กมล มโนชญากร, รองอำมาตย์ตรี (ผู้รวบรวม). จดหมายเหตุเสด็จพระราชดำเนินเลียบมณฑลฝ่ายเหนือ พระพุทธศักราช ๒๔๖๙. พระนคร: โรงพิมพ์โสภณพิพรรฒธนากร, ๒๔๗๔. (พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้พิมพ์พระราชทานในวันขึ้นปีใหม่ พ.ศ. ๒๔๗๔).
ณัฐพล ใจจริง และศรัญญู เทพสงเคราะห์. พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัวกับแนวพระราชดำริด้านการปกครองท้องถิ่น. กรุงเทพฯ: สถาบันพระปกเกล้า, ๒๕๕๘.
พิพิธภัณฑ์พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว สถาบันพระปกเกล้า. ปกประชาฉายาลักษณ์. กรุงเทพฯ: สถาบันพระปกเกล้า, ๒๕๕๙.
พูนพิศมัย ดิศกุล, หม่อมเจ้า. สิ่งที่ข้าพเจ้าพบเห็น (รวมเล่ม). พิมพ์ครั้งที่ ๔. กรุงเทพฯ : มติชน, ๒๕๕๙.
สถาบันพระปกเกล้า. สมุดภาพ รัชกาลที่ ๗ เสด็จฯ เลียบมณฑลพายัพ พ.ศ. ๒๔๖๙. กรุงเทพฯ: สถาบันพระปกเกล้า, ๒๕๖๑.
สถาบันพระปกเกล้า. เสด็จฯ เลียบหัวเมืองฝ่ายเหนือ และมณฑลพายัพ. [ออนไลน์]. สืบค้นเมื่อ ๒๐ พฤษภาคม ๒๕๖๙, จาก: https://www.youtube.com/watch?v=eXugbbna4RU&list=PLz3ADrKTT5i0vjsCnIPrpraHExclR_Odo&index=26
สถาบันพระปกเกล้า. เสด็จฯ สู่เมืองนครเชียงใหม่. [ออนไลน์]. สืบค้นเมื่อ ๒๐ พฤษภาคม ๒๕๖๙, จาก: https://www.youtube.com/watch?v=LYj2-XNnbJA
พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ ๗ แห่งราชวงศ์จักรี เสด็จขึ้นครองราชย์ เมื่อวันที่ ๒๖ พฤศจิกายน พ.ศ. ๒๔๖๘ มีพระราชประสงค์ว่าจะเสด็จเพื่อเยี่ยมเยียนราษฎรไปทอดพระเนตรวิถีชีวิตความเป็นอยู่ของราษฎร ตามสภาพภูมิลำเนาหัวเมืองต่างๆ รวมถึงบำเพ็ญพระราชกรณียกิจสำคัญเพื่อประโยชน์สุขของอาณาประชาราษฎร์ด้วยพระองค์เอง
เมื่อปี พ.ศ. ๒๔๖๙ พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว เสด็จพระราชดำเนินเลียบมณฑลฝ่ายเหนือ และมณฑลพายัพ ระหว่างวันที่ ๖ มกราคม ถึงวันที่ ๕ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๔๖๙ รวม ๓๒ วัน โดยทางรถไฟและรถยนต์ เริ่มเดินทางจากการประทับรถไฟ เสด็จออกจากกรุงเทพฯ ในวันที่ ๖ มกราคม พ.ศ. ๒๔๖๙ เสด็จตามหัวเมืองต่างๆ ได้แก่ แพร่ ลำปาง พะเยา เชียงราย เชียงใหม่ และลำพูน ซึ่งล้วนแต่เป็นเมืองที่สำคัญทั้งในด้านเศรษฐกิจ การเมือง การปกครอง การศึกษา ขนบธรรมเนียมประเพณี โดยมีเชียงใหม่เป็นศูนย์กลางที่สำคัญของล้านนาไทย และมีประวัติความเป็นมายาวนาน ในการเสด็จฯ ครั้งนี้จึงนับเป็นครั้งแรกของพระมหากษัตริย์ แห่งราชวงศ์จักรี ที่ได้เสด็จเลียบมณฑลฝ่ายเหนือ และมณฑลพายัพด้วยระยะทางที่ยาวไกล เพื่อสร้างสายสัมพันธ์อันแน่นแฟ้นกับเหล่าพสกนิกรของพระองค์อย่างใกล้ชิด ดังข้อความต่อไปนี้
กมล มโนชญากร, รองอำมาตย์ตรี (๑-๒) “... นับว่ายังไม่มีสมเด็จพระเจ้าแผ่นดินในกรุงรัตนโกสินทร์พระองค์ใดได้เสด็จพระราชดำเนินไปเลย จริงอยู่พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลก (บางทีพระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัยด้วย) และพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว ได้เสด็จไปแล้วแต่เสด็จไปเมื่อยังมิได้ราชาภิเษกเป็นพระมหากษัตราธิราช เพราะฉะนั้นหากครั้งนี้ได้เสด็จพระราชดำเนินขึ้นไปยังมณฑลพายัพ ก็ต้องนับว่าพระองค์เป็นสมเด็จพระเจ้าแผ่นดินในกรุงรัตนโกสินทร์พระองค์แรกที่ได้เสด็จพระราชดำเนินขึ้นไปยังมณฑลนั้น
อีกประการหนึ่ง การเสด็จพระราชดำเนินเลียบหัวเมืองมณฑลน้อยใหญ่ ยังเป็นโอกาสให้ ได้ทอดพระเนตรภูมิประเทศถิ่นฐานบ้านเมือง ทรงทราบความเป็นไปอันเนื่องด้วยสุขด้วยทุกข์ ตลอดถึงการทำมาหาเลี้ยงชีพของข้าขอบขัณฑสีมาอาณาจักรทั่วไป ได้ทรงพบเห็นสิ่งต่างๆ มากอย่างสำหรับจะได้นำมาเป็นเครื่องทรงพระราชดำริดัดแปลงแก้ไขสิ่งที่พ้นสมัยผดุงสิ่งที่ดีอยู่แล้วให้คงดีตลอดไป และพยายามให้ดียิ่งๆ ขึ้นสมกับที่ทรงดำรงตำแหน่งเป็นประมุขของชาติ พระราชจรรยาเช่นนี้ พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว พระบรมชนกาธิราช ได้ทรงกระทำเป็นเยี่ยงอย่างอันดีมาแล้ว ต่อมาในรัชกาลของพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว พระบรมเชษฐาธิราช ก็ได้ทรงพระราชนิยมในการเสด็จพระราชดำเนินตามหัวเมืองมณฑลเช่นเดียวกัน ผลของการเสด็จพระราชดำเนินปรากฏว่า มีแต่กระทำให้ราชการบ้านเมืองทวีความเจริญในทางก้าวหน้า เมื่อดังนี้จึงเป็นการสมควรยิ่งที่จะทรงอนุวัตรตามพระราชจรรยาดังเช่นสมเด็จพระบรมชนกาธิราชและสมเด็จพระบรมเชษฐาธิราชได้ทรงประพฤติเป็นทิฏฐานุคติมาก่อนแล้วนั้น ทั้งเป็นการแสดงความเคารพต่อสมเด็จพระบรมชนกาธิราช และสมเด็จพระบรมเชษฐาธิราชด้วยอีกส่วนหนึ่ง...”
พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว และสมเด็จพระนางเจ้ารำไพพรรณี พระบรมราชินี เสด็จพระราชดำเนินเลียบมณฑลฝ่ายเหนือ ถือว่าเป็นครั้งแรกพระมหากษัตริย์สยามเสด็จฯ เยือนมณฑลพายัพอย่างเป็นทางการ แสดงให้เห็นถึงความร่วมแรงร่วมใจจากเจ้านายฝ่ายเหนือ ราษฎร กลุ่มชาติพันธุ์ และชาวต่างชาติ เป็นการแสดงให้เห็นว่าพระองค์ทรงเป็นประมุขของราษฎรในมณฑลพายัพในภายหลังได้เป็นส่วนหนึ่งของสยามโดยสมบูรณ์
ปัจจุบันซุ้มประตูชัยทั้งหมดถูกรื้อถอนแล้วเหลือเพียงหลักฐานทางภาพถ่ายทางประวัติศาสตร์และความทรงจำ ที่ร่วมกันสร้างขึ้นเพื่อถวายพระพรและรับเสด็จพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว และสมเด็จพระนางเจ้ารำไพพรรณี พระบรมราชินี ซึ่งจัดได้อย่างสมพระเกียรติ สร้างความปลาบปลื้มใจแก่ผู้คนทุกหมู่เหล่า นับว่าเป็นพระราชกรณียกิจสำคัญในฐานะพระมหากษัตริย์แห่งพระราชวงศ์จักรีอย่างแท้จริง
เรียบเรียงโดย : นางสาวรัฐธีย์ มูลพนัส, นางสาววรันธร รักยา และนางสาวศตวรรณ ศรีสมบัตินักศึกษาสาขาวิชาสารสนเทศศึกษา ภาควิชาบรรณารักษศาสตร์ และสารสนเทศศาสตร์ คณะมนุษยศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่
ควบคุมโดย : นายธีรบูลย์ มิตรมโนชัย นักวิชาการโสตทัศนศึกษาชำนาญการหอสมุดแห่งชาติรัชมังคลาภิเษก เชียงใหม่ สำนักศิลปากรที่ ๗ เชียงใหม่ กรมศิลปากร กระทรวงวัฒนธรรม
แหล่งอ้างอิง :
กมล มโนชญากร, รองอำมาตย์ตรี (ผู้รวบรวม). จดหมายเหตุเสด็จพระราชดำเนินเลียบมณฑลฝ่ายเหนือ พระพุทธศักราช ๒๔๖๙. พระนคร: โรงพิมพ์โสภณพิพรรฒธนากร, ๒๔๗๔. (พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้พิมพ์พระราชทานในวันขึ้นปีใหม่ พ.ศ. ๒๔๗๔).
ณัฐพล ใจจริง และศรัญญู เทพสงเคราะห์. พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัวกับแนวพระราชดำริด้านการปกครองท้องถิ่น. กรุงเทพฯ: สถาบันพระปกเกล้า, ๒๕๕๘.
พิพิธภัณฑ์พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว สถาบันพระปกเกล้า. ปกประชาฉายาลักษณ์. กรุงเทพฯ: สถาบันพระปกเกล้า, ๒๕๕๙.
พูนพิศมัย ดิศกุล, หม่อมเจ้า. สิ่งที่ข้าพเจ้าพบเห็น (รวมเล่ม). พิมพ์ครั้งที่ ๔. กรุงเทพฯ : มติชน, ๒๕๕๙.
สถาบันพระปกเกล้า. สมุดภาพ รัชกาลที่ ๗ เสด็จฯ เลียบมณฑลพายัพ พ.ศ. ๒๔๖๙. กรุงเทพฯ: สถาบันพระปกเกล้า, ๒๕๖๑.
สถาบันพระปกเกล้า. เสด็จฯ เลียบหัวเมืองฝ่ายเหนือ และมณฑลพายัพ. [ออนไลน์]. สืบค้นเมื่อ ๒๐ พฤษภาคม ๒๕๖๙, จาก: https://www.youtube.com/watch?v=eXugbbna4RU&list=PLz3ADrKTT5i0vjsCnIPrpraHExclR_Odo&index=26
สถาบันพระปกเกล้า. เสด็จฯ สู่เมืองนครเชียงใหม่. [ออนไลน์]. สืบค้นเมื่อ ๒๐ พฤษภาคม ๒๕๖๙, จาก: https://www.youtube.com/watch?v=LYj2-XNnbJA
