ค้นหา

รายการที่พบทั้งหมด 53,478 รายการ



        เนื่องในวาระครบรอบ ๑๐๐ ปี แห่งการจัดตั้งพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พระนคร ในฐานะพิพิธภัณฑสถานแห่งแรกของประเทศ พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พระนคร ขอเชิญชวนร่วมโครงการเผยแพร่ความรู้สู่ประชาชน ประจำปี ๒๕๖๙ ครั้งที่ ๕ กิจกรรมเสวนา หัวข้อ “๑ ศตวรรษ พิพิธภัณฑสถานสำหรับพระนคร: จากรากนคราแห่งอดีต สู่แหล่งเรียนรู้ของมหาชน” วิทยากรโดย นายสมชาย ณ นครพนม ผู้ทรงคุณวุฒิ (ผู้เชี่ยวชาญด้านโบราณคดีและพิพิธภัณฑ์) กรมศิลปากร และนายดิษพงศ์ เนตรล้อมวงศ์ ผู้อำนวยการกลุ่มวิจัย สำนักพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ ดำเนินรายการโดย นายยุทธนาวรากร แสงอร่าม ภัณฑารักษ์ชำนาญการ พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พระนคร วันอาทิตย์ที่ ๖ กันยายน ๒๕๖๙ เวลา ๑๓.๐๐ - ๑๖.๐๐ น. ณ ห้องประชุม อาคารดำรงราชานุภาพ พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พระนคร         ผู้สนใจเข้าร่วมฟังการเสวนา สามารถลงทะเบียนได้ที่ลิงก์นี้ https://forms.gle/gEKwTsm1fPM3F4Rb8  หรือ QR code สอบถามรายละเอียดเพิ่มเติมได้ที่ฝ่ายวิชาการ พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พระนคร โทร. ๐ ๒๒๒๔ ๑๔๐๒, ๐ ๒๒๒๔ ๑๓๓๓ Facebook: education.nmb : เที่ยวพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พระนคร https://www.facebook.com/eduNMB 


ประติมากรรมไกรทองกับชาละวัน ประมาณ พ.ศ. ๒๕๐๐-๒๕๐๖ ผลงานของ พิมาน มูลประมุข ศิลปินแห่งชาติ ตั้งอยู่บริเวณด้านหน้าโรงราชรถ ใกล้กับพระที่นั่งมังคลาภิเษก พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พระนคร           ประติมากรรมไกรทองกับชาละวัน ขนาด ๑๘๕x๑๙๒ เซนติเมตร ลักษณะเป็นรูปบุคคล ๒ คน อิริยาบถกำลังต่อสู้กัน ประกอบด้วยรูปบุคคลชาย ผมสั้น เปลือยกายท่อนบน ท่อนล่างนุ่งผ้าเตี่ยว มือขวาง้างขึ้นถือมีดปลายแหลม (อิงกับเนื้อเรื่องไกรทอง ชาละวัน ฝ่ายไกรทองใช้มีดหมอ) ส่วนอีกรูปหนึ่งเป็นรูปบุคคลกึ่งจระเข้ ใบหน้าและลำตัวเหมือนมนุษย์ มือขวาง้างขึ้นถือก้อนหิน ลำตัวท่อนล่างมีหางจระเข้ และเท้าแบบจระเข้           ไกรทองกับชาละวันชิ้นนี้ จำลองฉากการต่อสู้ภายในถ้ำทิพย์ใต้น้ำของชาละวัน จึงออกแบบให้เส้นผมของตัวละครทั้งสองพริ้วไหวไปในทิศทางเดียวกัน เพื่อสื่อถึงการเคลื่อนไหวภายในสายน้ำ และมีข้อสังเกตว่าอาวุธของชาละวันนั้นเป็นหิน ลักษณะคล้ายขวานหินกะเทาะ หรือ หินกำปั้น (Hand Axe) ซึ่งเป็นเครื่องมือของมนุษย์ในสมัยก่อนประวัติศาสตร์ และพบเห็นได้ตามแหล่งโบราณคดีสมัยก่อนประวัติศาสตร์ในประเทศไทย ประติมากรรมนี้เป็นผลงานของศิลปินแห่งชาติ พิมาน มูลประมุข* ปั้นด้วยเทคนิคการขึ้นหุ่นด้วยดินเหนียว แล้วทำแม่พิมพ์ถอดแยกชิ้นส่วนด้วยปูนปลาสเตอร์ แล้วจึงหล่อด้วยซีเมนต์ไม่ผสมทราย จากนั้นนำส่วนที่หล่อปูนมาประกอบเข้าด้วยกันตามแบบหุ่นดินเหนียว สันนิษฐานว่าการตั้งรูปประติมากรรมนี้ เป็นดำริของนายธนิต อยู่โพธิ์ อธิบดีกรมศิลปากรในขณะนั้น มอบหมายให้นายพิมาน มูลประมุข หัวหน้าแผนกช่างปั้น กองหัตถศิลป์ กรมศิลปากร ดำเนินการปั้นเพื่อประดับใกล้กับเวทีสังคีตศาลาของกองการสังคีต** ส่วนประวัติอีกกระแสหนึ่ง ระบุว่าประติมากรรมนี้เคยตั้งแสดงในงานฉลองรัฐธรรมนูญมาก่อน ต่อมาจึงย้ายมาตั้งแสดงข้างเวทีสังคีตศาลา และตั้งสืบเนื่องจนถึงปัจจุบัน โดยผู้ที่เคยเห็นประติมากรรมไกรทองกับชาละวัน ในงานฉลองรัฐธรรมนูญนั้น คือ อาจารย์พินิจ สุวรรณะบุณย์           เรื่องราวของไกรทองกับชาละวัน สันนิษฐานว่าแต่เดิมเป็นนิทานที่เล่าขานกันในท้องถิ่นมาช้านาน สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ ทรงมีความเห็นว่า “...เรื่องไกรทองก็ถือกันว่าเปนเรื่องจริงอีกเรื่อง ๑ กล่าวกันว่าตำบลบ้านนายไกรที่แม่น้ำอ้อม ในแขวงจังหวัดนนทบุรี เปนบ้านเดิมของเจ้าไกรทอง*** แลที่เมืองพิจิตรเก่าก็ยังมีตำบลเรียกว่าวังชาละวันแลบ้านดงเศรษฐี อ้างว่ามาแต่เรื่องไกรทองปรากฎอยู่...” กระทั่งช่วงต้นกรุงรัตนโกสินทร์จึงมีการแต่งเป็นบทละครขึ้น มีหลายสำนวน แต่สำนวนที่ได้รับการยกย่องและนิยมอ้างอิงมากที่สุดคือ สำนวนของพระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย รัชกาลที่ ๒ แห่งกรุงรัตนโกสินทร์ เรื่องย่อไกรทองกับชาละวัน ความว่า           ณ เมืองพิจิตร มีถ้ำใต้น้ำซึ่งเป็นที่อยู่ของท้าวรำไพพญาจระเข้ ต่อมามอบอำนาจปกครองแก่หลานคือ พญาชาละวัน เนื่องจากท้าวโคจรผู้เป็นบิดาสิ้นลง แต่ชาละวันมีนิสัยดุร้าย ชอบกินมนุษย์และไม่รักษาศีล กระทั่งวันหนึ่ง ชาละวันขึ้นจากถ้ำและลักพา นางตะเภาทอง บุตรสาวเศรษฐีเมืองพิจิตร ลงไปเป็นภรรยาในถ้ำ ทำให้เมียเดิมทั้ง นางวิมาลา และ นางเลื่อมไลยวรรณ เกิดความหึงหวงและทะเลาะกัน ส่วนเศรษฐีผู้เป็นบิดาประกาศให้รางวัลแก่ผู้ที่สามารถปราบพญาชาละวันได้ พร้อมยก นางตะเภาแก้ว บุตรสาวอีกคนและทรัพย์สมบัติครึ่งหนึ่งเป็นรางวัล ไกรทองชายหนุ่มจากเมืองนนทบุรี มีวิชาอาคมจากพระครู ได้อาสาปราบชาละวัน พระครูมอบ หอกสัตตโลหะ ซึ่งเป็นอาวุธเพียงชนิดเดียวที่สามารถฆ่าชาละวันได้ เพราะชาละวันมีเขี้ยวแก้วกายสิทธิ์ คุ้มครอง ก่อนการต่อสู้ ชาละวันฝันเป็นลางร้ายและได้รับคำเตือนจากท้าวรำไพ แม้จะพยายามหาทางป้องกันเคราะห์ แต่สุดท้ายก็จำต้องออกมาต่อสู้เมื่อไกรทองทำพิธีเรียก ครั้นชาละวันสู้ไกรทองบนแพไม่ได้จึงหนีกลับลงถ้ำ ไกรทองก็ตามลงไปถึงถ้ำ จับตัวชาละวันได้ และช่วยนางตะเภาทองออกมา ซึ่งขณะนั้นนางกลายเป็นใบ้เพราะอำนาจของชาละวัน เมื่อถูกนำตัวขึ้นมา ชาละวันไม่อาจถูกฆ่าด้วยอาวุธทั่วไป ไกรทองจึงใช้หอกสัตตโลหะแทงจนเสียชีวิต ทำให้นางตะเภาทองกลับมาพูดได้ดังเดิม เศรษฐีจึงทำตามสัญญา ยกทั้ง นางตะเภาแก้ว และ นางตะเภาทอง พร้อมทรัพย์สมบัติให้ไกรทองเป็นภรรยาและมรดก * อ่านประวัติโดยสังเขปของศิลปินแห่งชาติพิมาน มูลประมุข ใน Page Facebook: The National Gallery of Thailand ได้ที่: https://www.facebook.com/share/p/1AunqLSfCw/ ** นอกจากนี้ยังมีรูปปั้นหนุมานกับนางสุวรรณมัจฉา ตั้งประดับอยู่ด้วย แต่ต่อมาชำรุดมากจึงถูกรื้อไป *** หลักฐานที่แสดงถึงความแพร่หลายของเรื่องไกรทอง อาทิ นิราศพระประธม ของ สุนทรภู่ หรือ นิราศสุพรรณบุรี ของเสมียนมี (หมื่นพรหมสมพัตสร) เนื้อความกล่าวถึงเมื่อครั้งกวีผ่านย่านบางนายไกร จึงเล่าตำนานไกรทองปราบชาละวัน วรรณกรรมทั้งสองเรื่องนี้แต่งขึ้นประมาณสมัยรัชกาลที่ ๓ แห่งกรุงรัตนโกสินทร์ อ้างอิง สมชาย ณ นครพนม. “การศึกษาเชิงวิเคราะห์ประติมากรรม “ไกรทองกับชาละวัน” ฝีมือศิลปินแห่งชาติ.” ศิลปากร ๖๐, ๖ (พฤศจิกายน-ธันวาคม ๒๕๖๐), ๕๕-๖๕. พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ หอศิลป. พิมาน มูลประมุข (พ.ศ. ๒๔๕๕ – ๒๕๓๕). [ออนไลน์]. สืบค้นเมื่อ ๒๒ กรกฎาคม ๒๕๖๙, เข้าถึงได้จาก: https://www.facebook.com/share/p/1AunqLSfCw/ สุจิตต์ วงษ์เทศ. บ้านเกิดไกรทอง (ผู้ปราบชาละวัน) อยู่บางกรวย จ. นนทบุรี. [ออนไลน์]. สืบค้นเมื่อ ๒๒ กรกฎาคม ๒๕๖๙, เข้าถึงได้จาก: https://www.matichon.co.th/columnists/news_430023


ชื่อเรื่อง : จามะเทวี ขัตติยนารีศรีหริภุญไชย ที่ระลึกในงานทอดกฐินวัดมงคลเวฬุวัน ผู้แต่ง : - ปีที่พิมพ์ : ม.ป.ป. สถานที่พิมพ์ : ลำพูน สำนักพิมพ์ : วัดมงคลเวฬุวัน      จามะเทวี ขัตติยนารีศรีหริภุญไชย จัดทำขึ้นเพื่อแจกจ่ายในงานทอดกฐิน พระนางจามเทวีเป็นบุคคลที่สำคัญที่มีความสำคัญแก่คนจังหวัดลำพูนอย่างมาก ผู้คนต่างให้ความเคารพและศรัทธา เนื้อหาด้านในจะกล่าวถึงการกำเนิดของพระนางจามเทวี เหตุการณ์ต่างๆที่พระนางทรงทำ พระนางจามเทวีเป็นธิดากษัตริย์เมืองละโว้ เสด็จจากเมืองละโว้ขึ้นมาเสวยราชย์ที่เมืองหริภุญไชย อีกทั้งพระนางยังสถาปนาพุทธศาสนา ทำให้พุทธศาสนานั้นแพร่หลายในเมืองหริภุญไชย รวมทั้งยังทำให้มีความเจริญและมีวัฒนธรรมที่เป็นเอกลักษณ์จนถึงปัจจุบัน



เมื่อวันศุกร์ที่ ๑๕ มกราคม ๒๕๕๙ นายวีระ โรจน์พจนรัตน์ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงวัฒนธรรม เป็นประธานการประชุมติดตามการดำเนินงานของกรมศิลปากร โดยมีนายอนันต์ ชูโชติ อธิบดีกรมศิลปากร นายพีรพน พิสณุพงศ์ รองอธิบดีกรมศิลปากร นายสหภูมิ ภูมิธฤติรัฐ รองอธิบดีกรมศิลปากร และข้าราชการที่เกี่ยวข้องเข้าร่วมประชุม ณ ห้องประชุมอาคารดำรงราชานุภาพ พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พระนคร




พบเครื่องถ้วยชามลายน้ำทอง มีพระบรมฉายาลักษณ์ ร.5 ที่กาน้ำ และจาน ไม่ทราบว่ามีจริงหรือไม่ เนื่องจากไม่เคยเห็นในหนังสือ รวมทั้งภาพใน Internet ขอทราบรายละเอียดด้วยครับ


เมื่อวันที่ ๑๓ มิถุนายน ๒๕๖๒ นางสาวบุสรา สังข์สมบูรณ์ นักวิชาการโสตทัศนศึกษาชำนาญการ ให้การต้อนรับและนำชมการดำเนินงานของหอสมุดแห่งชาติเฉลิมพระเกียรติ ฯ ตรัง แก่คณะศึกษาดูงานโครงการจัดตั้งอาสาสมัครท้องถิ่นในการดูแลรักษามรดกศิลปวัฒนธรรม (อสมศ.)​ จังหวัดตรัง และพัทลุง ของสำนักศิลปากรที่ ๑๑ สงขลา กรมศิลปากร กระทรวงวัฒนธรรม


 นางลัดดาวัลย์  ทิพย์สิงห์  หัวหน้าหอสมุดแห่งชาติเฉลิมพระเกียรติสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ นครพนม และนางสาวสรณ์สิริ  สีหนาท บรรณารักษ์ปฏิบัติการ ร่วมพิธีถวายผ้าพระกฐินพระราชทานกรมศิลปากร  ณ วัดมหาธาตุ  ตำบลในเมือง อำเภอเมือง  จังหวัดยโสธร  วันที่ 16-17 พฤศจิกายน 2555


ภาพกิจกรรมโครงการส่งเสริมการเรียนรู้ด้านศิลปวัฒนธรรม และประวัติศาสตร์   แก่เยาวชนคนผู้พิการผู้ด้อยโอกาส พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติพระพุทธชินราช พิษณุโลก วันที่ ๒๒ มิถุนายน ๒๕๕๘


  พระพิมพ์ศิลปะหริภุญไชย พุทธศตวรรษที่ ๑๘ ดินเผาได้มาจากวัดพระธาตุหริภุญชัย เมื่อ พ.ศ. ๒๕๑๘ปัจจุบันจัดแสดงในนิทรรศการถาวร มรดกหริภุญไชย         พระพิมพ์ทรงสามเหลี่ยม ปลายด้านบนหักหายไป ตรงกลางมีพระพุทธรูปประธานประทับนั่งขัดสมาธิเพชรแสดงปางมารวิชัยภายในซุ้มเรือนแก้วบนฐานสิงห์รองรับด้วยฐานบัวท้องไม้คาดด้วยลวดบัวลูกแก้ว ขนาบข้างด้วยพระพระพุทธรูปในลักษณะเดียวกันด้านซ้ายและด้านขวา ด้านละ ๒ องค์ ทั้งสองข้างมีรูปบุรุษนั่งชันเข่าเป็นบริวาร ถัดขึ้นไปด้านบน มีพระพุทธรูปปางมารวิชัยภายในซุ้มเรือนแก้ว ลดหลั่นกันจำนวน ๗ องค์ ถัดขึ้นไปมุซุ้มพระพุทธรูป ๓ องค์ ด้านบนหักหายไป สันนิษฐานว่ามีซุ้มพระพุทธรูป อีก 1 องค์ ซึ่งกลุ่มผู้สะสมพระพิมพ์มักจะเรียกพระชนิดนี้ว่าพระสิบแปด เนื่องด้วยมีพระพุทธรูปภายในซุ้ม รวมถึงบริวารที่นั่งชันเข่าสองข้างที่ฐานด้านล่าง รวม ๑๘ องค์


***บรรณานุกรม***  พระยาศรีสุนทรโวหาร (น้อย อาจารยางกูร มูลบทบรรพกิจและสุภาษิตอิศรญาณ พิมพ์เป็นอนุสรณ์ในงานพระราชทานเพลิงศพ คุณหญิงประเสริฐศุภกิจ (จำเริญไกรฤกษ์) ณ สุสานหลวงวัดเทพศิรินทราวาส วันที่ 6มีนาคม พุทธศักราช 2515 พระนคร  โรงพิมพ์สามมิตร51   2515


black ribbon.