ค้นหา
รายการที่พบทั้งหมด 53,518 รายการ
ครุฑสมัยรัตนโกสินทร์ครุฑสมัยรัตนโกสินทร์ ในฐานะสัญลักษณ์แทนองค์พระมหากษัตริย์ นับเนื่องต่อมาจากสมัยกรุงธนบุรี ต่อมาในรัชสมัยพระบาทสมเด็จมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ ๖) โปรดเกล้าฯ ให้ใช้พระราชลัญจกรพระครุฑพ่าห์เป็นพระราชลัญจกรประจำแผ่นดิน หรือตราแผ่นดิน และใช้สืบเนื่องมาจนถึงปัจจุบัน ส่วนครุฑในบริบททางพระพุทธศาสนา ยังสอดแทรกอยู่ในสัญลักษณ์ทางสถาปัตยกรรมเช่นเดียวกัน รวมถึงงานศิลปกรรมอื่นๆด้วย เช่น นารายณ์ทรงครุฑยุดนาค หน้าบันหน้าบันไม้จำหลักอุโบสถวัดราชสิทธาราม กรุงเทพมหานคร ครุฑยุดนาคประดับฐานปัทม์ พระอุโบสถวัดพระศรีรัตนศาสดาราม ครุฑยุดนาคประดับฐานยอดหลังคาพระที่นั่งดุสิตมหาปราสาท พญาครุฑในภาพเทพชุมนุม จิตรกรรมฝาผนังพระที่นั่งพุทไธสวรรย์ พระราชวังบวรสถานมงคล(วังหน้า) ครุฑยุดนาคตกแต่งฐานพระที่นั่งราเชนทรยาน เป็นต้นความสำคัญของครุฑในดินแดนประเทศไทยมีสืบเนื่องมานานตั้งแต่เมื่อประมาณ ๑,๕๐๐ ปีก่อน อย่างไรก็ตามคติความเชื่อต่าง ๆ ก็มีการเปลี่ยนแปลงในแต่ละยุคสมัยจนทำให้เกิดความเชื่อว่า ครุฑคือพาหนะของเทพผู้พิทักษ์พุทธสถาน และครุฑ คือ ผู้พิทักษ์พุทธสถานด้วยFrom Thonburi period to Rattanakosin period, Garuda has been used as a symbol of Thailand Monarch. During the reign of King Vajiravudh (King Rama VI), His Majesty ordered that Garuda was adopted as the national emblem. Since then Garuda has become the national emblem until the present day. In religious context, Garuda isa symbol that appears in architecture and other artworks.For example, Garuda with Vishnu on his neck holding Naga is carved on the wood pediment of the Ordination Hall of Wat Ratcha Sittharam in Bangkok; Garuda holding Naga as the decorations at the base of the Chapel of the Temple of Emerald Buddha, at the finial base of Dusit Maha Prasat Throne Hall, and at the base of Rachentrayan Royal Palanquin.The depiction of Garuda is also seen on the mural at Phutthaisawan Chapel Hall in the Bowon Sathan Mongkol Palace (the Front Palace).In Thailand Garuda has been considered important for 1,500 years. However, each passing day beliefs have changed until Garuda is finally deemed the vahana of the god who preserve religious places and Garuda himself is also the preserver of those places.ภาพ: พระครุฑพ่าห์ หน้าอาคารศาลากลางจังหวัดราชบุรี (เดิม)สร้างขึ้นเมื่อ พ.ศ. ๒๔๖๕ใช้เป็นศาลารัฐบาลมณฑลราชบุรีและที่ว่าการเมืองต่อมาใช้เป็นศาลากลางจังหวัดราชบุรีปัจจุบันคือพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติราชบุรีข้อมูล: สมุดภาพมรดกศิลปวัฒนธรรม เรื่อง ภูมิบริรักษ์ : ครุฑ ยักษ์ นาค
#เก๊าไม้เก๊าตอก#ดู่บ้าน ชื่อทางการ : ต้นประดู่บ้าน พรรณไม้ยืนต้นขนาดกลางถึงขนาดใหญ่มีความสูงประมาณ ๑๐ - ๒๕ เมตร ใบเป็นช่อแตกออกจากปลายกิ่ง มีเป็นรูปมนรีปลายใบแหลมโคนใบมน ดอกออกเป็นช่อบริเวณโคนก้านใบหรือปลายกิ่ง มีช่อขนาดใหญ่ สีเหลือง มีกลิ่นหอมอ่อน ดอกประดู่ หรือที่ชาวพม่าเรียกว่า “บะเด้าปาน” นอกจากจะถือว่าเป็นดอกไม้ประจำชาติของประเทศพม่าแล้ว ยังเป็นดอกไม้สัญลักษณ์ของเทศกาลสงกรานต์หรือเทศกาลปีใหม่ของพม่า ที่ชาวพม่าเรียกว่า “ตะจั้น” หรือ “ตะจ่าน” (Thingyan) ราวกลางเดือนเมษายนของทุกปี ซึ่งตรงกับช่วงเวลาที่ดอกประดู่จะบานสะพรั่ง เป็นสีเหลืองทองอร่ามไปทั่ว ในประเทศไทยดอกประดู่ใช้เป็นสัญลักษณ์ของกองทัพเรือไทย เพราะดอกประดู่นอกจากงดงาม และหอมไกลแล้ว ยังแปลกกว่าดอกไม้อื่น ๆ ตรงที่จะบาน และร่วงพร้อมกันทั้งต้น ในประเทศมาเลเซียเรียกประดู่ว่า Padauk หรือ Angsana และ Sena ประเทศฟิลิปปินส์เรียก Narra ในประเทศอินโดนีเซียเรียก Sonokembang และในประเทศกัมพูชาเรียก tnugอ้างอิงอุทยานหลวงราชพฤกษ์. เรื่องเล่าพรรณพฤกษาอาเซียน ตอนที่ ๓. (Online). https://www.royalparkrajapruek.org/Knowledge/view/23
เลขทะเบียน : นพ.บ.419/1ห้องจัดเก็บ : ศรีโคตรบูรณ์ประเภทสื่อ : เอกสารโบราณหมวดหมู่ : พุทธศาสนาลักษณะวัสดุ : 48 หน้า ; 4 x 54 ซ.ม. : ล่องรัก ; ไม้ประกับธรรมดา มีฉลากไม้ชื่อชุด : มัดที่ 149 (86-89) ผูก 1 (2566)หัวเรื่อง : สังฮอมธาตุ--เอกสารโบราณ คัมภีร์ใบลาน พุทธศาสนาอักษร : ธรรมอีสานภาษา : ธรรมอีสานบทคัดย่อ : มีเนื้อหาเกี่ยวกับพุทธศาสนา สามารถสืบค้นได้ที่ห้องศรีโคตรบูรณ์ หอสมุดแห่งชาติเฉลิมพระเกียรติ สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ นครพนม
เลขทะเบียน : นพ.บ.556/1ห้องจัดเก็บ : ศรีโคตรบูรณ์ประเภทสื่อ : เอกสารโบราณหมวดหมู่ : พุทธศาสนาลักษณะวัสดุ : 14 หน้า ; 4 x 56 ซ.ม. : ชาดทึบ-รักทึบ-ลานดิบ-ล่องรัก ; ไม่มีไม้ประกับชื่อชุด : มัดที่ 182 (311-323) ผูก 1 (2566)หัวเรื่อง : ธรรมเล่มหลวง--เอกสารโบราณ คัมภีร์ใบลาน พุทธศาสนาอักษร : ธรรมอีสานภาษา : ธรรมอีสานบทคัดย่อ : มีเนื้อหาเกี่ยวกับพุทธศาสนา สามารถสืบค้นได้ที่ห้องศรีโคตรบูรณ์ หอสมุดแห่งชาติเฉลิมพระเกียรติ สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ นครพนม
ชื่อเรื่อง : ประชุมลำนำ ประมวลตำรากลอนกานต์ โคลงฉันท์ รองอำมาตย์เอกหลวงธรรมาภิมณฑ์ (ถึก จิตรกถึก) รวบรวมเรียบเรียงโดย รับสั่งสภานายกหอพระสมุดวชิรญาณสำหรับพระนคร คณะกรรมการจัดพิมพ์เอกสารทางประวัติศาสตร์ สำนักนายกรัฐมนตรี ชื่อผู้แต่ง : สำนักนายกรัฐมนตรีปีที่พิมพ์ : 2514สถานที่พิมพ์ : พระนครสำนักพิมพ์ : สำนักทำเนียบนายกรัฐมนตรี จำนวนหน้า : 460 หน้า สาระสังเขป : หนังสือประชุมลำนำฯ เล่มนี้ จุดประสงค์เพื่อรักษาตำรากลอนไว้ให้เป็นแบบฉบับแก่ผู้ที่สนใจโดยทั่วไป ตั้งแต่หน้าแรกจนหน้าสุดท้าย นอกจากเต็มไปด้วยคุณค่าทางวิชาการฉันทศาสตร์แล้ว ยังเป็นการเอาต้นบัญญัติกานต์กลอน อันเป็นลำนำที่นิยมร้องรำทำเพลงกันอยู่ แต่โบราณมาเขียนไว้ให้เป็นหลักฐานอีกด้วย จากบัญญัติฉันทลักษณ์และบัญญัติกานต์กลอนแต่ละบท ทำให้ผู้ศึกษาได้ทราบถึงปรีชาสามารถของบุรพาจารย์ผู้เป็นต้นตระกูลของเราเป็นอย่างดี แม้จนกระทั่งบทกล่อมเด็กที่เราเคยได้ยินผู้ปกครองของเราเห่กล่อมสมัยเป็นเด็กก็มีกล่าวถึง จึงนับเป็นหนังสือที่มีคุณค่าและเป็นประโยชน์ต่อครูบาอาจารย์และนักเรียนนักศึกษาจะใช้ประกอบในการศึกษาเรียนรู้อย่างสำคัญ พร้อมทั้งประวัติของท่านรองอำมาตย์เอกหลวงธรรมาภิมณฑ์ (ถึก จิตรกถึก) ซึ่งเป็นพระนิพนธ์ของสมเด็จกรมพระยาดำรงราชานุภาพ ทรงเรียบเรียง ได้พิมพ์ไว้ในเล่มนี้แล้ว
มงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว, พระบาทสมเด็จพระ. ประมวลนิทาน. พิมพ์ครั้งที่ ๓. พระนคร: บรรณาคาร, ๒๕๑๕.
หนังสือที่รวบรวมประมวลนิทาน พระราชนิพนธ์พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว โดยรวมนิทาน ๒๗ เรื่อง แบ่งออกเป็น ๓ ประเภท ได้แก่ ๑. นิทานชวนขัน เป็นนิทานประเภทตลกขบขัน ทรงใช้นามแฝงต่าง ๆ กัน เช่น พระขรรค์เพชร มหานาค เป็นต้น ๒. นิทานทหารเรือ เป็นนิทานที่ทรงแปลจากเรื่องของคอนราด เคโต ทรงใช้พระนามแฝงว่า พันแหลม โปรดให้ลงพิมพ์ในหนังสือดุสิตสมิต และ ๓. นิทานทองอิน เป็นนิทานประเภทนักสืบ มีทั้งหมด ๒ ชุดคือ ชุดที่ ๑ และชุดที่ ๒ รวมนิทานที่ทรงพระราชนิพนธ์ไว้ ๑๑ เรื่อง โปรดให้ลงพิมพ์ในหนังสือทวีปัญญา
พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ ปราจีนบุรี ร่วมกับการท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย (ททท.) สำนักงานนครนายก หอการค้าจังหวัดปราจีนบุรีและ YEC จังหวัดปราจีนบุรี ขอเชิญชวนทุกท่านมาสัมผัสประสบการณ์ใหม่ ตลอดจนชวนชมพิพิธภัณฑ์ในยามค่ำคืน "ฟรี" ในงานเทศกาลท่องเที่ยวพิพิธภัณฑ์ยามค่ำคืน PRACHINBURI Night at The Museum ช่วงวันหยุดสุดสัปดาห์สิ้นเดือนนี้ ตั้งแต่วันศุกร์ - อาทิตย์ ที่ ๒๘ - ๓๐ กรกฎาคม ๒๕๖๖ เวลา ๑๕.๐๐ - ๒๐.๐๐ นาฬิกา ณ พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ ปราจีนบุรี
โดยภายในงานจะได้พบกับกิจกรรมมากมาย ได้แก่
...........................................................
การจัดทำถุงผ้า DIY ถุงผ้าตราครั่ง (‘พิธภัณฑ์)
ประทับตรารูปสัตว์มงคลจากขอบสระน้ำ (โบราณสถานสระแก้ว) เมืองศรีมโหสถ จังหวัดปราจีนบุรี และลวดลายจากโบราณวัตถุ ฟรีสำหรับผู้ลงทะเบียน ๑๕๐ ชุด และจัดจำหน่ายสำหรับผู้สนใจ
...........................................................
Curator Tour
ประสบการณ์ใหม่ในการชมพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ ปราจีนบุรี ในยามค่ำคืน จำนวน ๒ รอบ
รอบที่ ๑ เวลา ๑๘.๐๐ - ๑๙.๐๐ นาฬิกา
รอบที่ ๒ เวลา ๑๙.๐๐ - ๒๐.๐๐ นาฬิกา
โดย นายเพิ่มพันธ์ นนตะศรี ภัณฑารักษ์ปฏิบัติการ ไม่จำกัดผู้เข้าร่วมกิจกรรม แต่หากมีจำนวนมากกว่า ๒๕ คน ต่อรอบสามารถเพิ่มรอบ หรือเพิ่มกลุ่มการบรรยายได้
*Check in พร้อมแชร์ความประทับใจ ลุ้นรับของรางวัลพิเศษ
...........................................................
นิทรรศการพิเศษ เรื่อง "โบราณสถานสระแก้ว สระศักดิ์สิทธิ์เมืองศรีมโหสถ" นิทรรศการที่บอกเล่าเรื่องราว โบราณสถานสระแก้ว ซึ่งเป็นโบราณสถานสำคัญอีกแห่งของจังหวัดปราจีนบุรี จัดแสดงบริเวณโถงทางเข้าห้องจัดแสดง
...........................................................
กาชาปองเพื่อการเรียนรู้
ชุด ๕ สหายผจญภัย สัตว์ศักดิ์สิทธิ์ โบราณสถานสระแก้ว เมืองศรีมโหสถ สระน้ำโบราณ ๑,๕๐๐ ปี
ตู้กดกาชาปองบริเวณโถงทางเข้าห้องจัดแสดง ๑ ชุดมี ๕ แบบ หมุนครั้งละ ๕๐ บาท ราคาพิเศษเฉพาะช่วงกิจกรรม “PRACHINBURI” Night at The Museum เท่านั้น
...........................................................
การแสดงผลงานกลุ่มเครือข่ายศิลปิน ART TOYS
ออกบูธแสดงผลงาน จำหน่ายสินค้าของที่ระลึกของกลุ่มศิลปินบริเวณโถงทางเข้าห้องจัดแสดง โดยกลุ่มศิลปิน ART TOYS กลุ่มศาลาอันเต และเพจ Little Turtle Studio
...........................................................
สักการะพระคเณศ เมืองศรีมโหสถ พระคเณศองค์เก่าแก่ อายุกว่า ๑,๔๐๐ ปี
ในช่วงกิจกรรม “PRACHINBURI” Night at The Museum เปิดให้ผู้ร่วมกิจกรรมสักการะพระคเณศเป็นกรณีพิเศษ (ไม่มีค่าใช้จ่าย)...........................................................
Craft & Handmade
ออกร้านสินค้าสร้างสรรค์ สินค้า DIY ศิลปะ ของทำมือ ตลอดจน งานฝีมือ เครื่องดื่ม และกิจกรรม Workshop
...........................................................
ที่ตั้งพิพิธภัณฑ์ : https://maps.app.goo.gl/ZReq8B727nwkvzp17?g_st=ic
-- องค์ความรู้จากเอกสารจดหมายเหตุ : ย้อนรอยอดีตกิ่งอำเภอแห่งเมืองตาก -- การศึกษาข้อมูลจากเอกสารจดหมายเหตุของหน่วยงานราชการต่างๆ โดยเฉพาะอย่างยิ่งหน่วยงานระดับกระทรวงที่สำคัญอย่างกระทรวงมหาดไทย นอกจากจะทำให้เราได้เห็นถึงขั้นตอน กระบวนการ ตลอดจนมุมมองและแนวคิดในการดำเนินงานต่างๆ ตามภารกิจของกระทรวงมหาดไทยตลอดระยะเวลาร้อยกว่าปีแล้ว เรายังได้รู้เกี่ยวกับเกร็ดทางประวัติศาสตร์ที่ซ่อนอยู่ในเนื้อหาของเอกสารที่อาจไม่เคยรู้ เช่น การจัดตั้งหรือยุบเลิกอำเภอและกิ่งอำเภอในอดีตซึ่งปรากฏชื่ออำเภอหรือกิ่งอำเภอที่ไม่มีแล้วในปัจจุบัน ดังปรากฏในเอกสารจดหมายเหตุชุด กรมราชเลขาธิการ รัชกาลที่ 7 กระทรวงมหาดไทย ที่กล่าวถึง “อดีต” กิ่งอำเภอสองแห่งในจังหวัดตาก. เมื่อปี พ.ศ. 2471 สมุหเทศาภิบาลมณฑลนครสวรรค์ ได้มีใบบอกกราบทูลสมเด็จพระเจ้าพี่ยาเธอ เจ้าฟ้าฯ กรมพระนครสวรรค์วรพินิต เสนาบดีกระทรวงมหาดไทยในขณะนั้น ความว่า กิ่งอำเภอเชียงเงิน ในท้องที่อำเภอระแหง จังหวัดตาก (ปัจจุบันคืออำเภอเมืองตาก - ผู้เขียน) มีการคมนาคมระหว่างที่ว่าการอำเภอกับตำบลทั้งสามแห่งของกิ่งอำเภอ (วังหิน ประดาง และหนองบัวใต้) ที่สะดวกแก่การตรวจตราของเจ้าหน้าที่มากขึ้น ในขณะเดียวกัน ท้องที่บ้านท่าปุย อำเภอบ้านตาก มีพื้นที่กว้างใหญ่ ไม่สะดวกแก่การปกครอง จึงเสนอให้ยุบเลิกกิ่งอำเภอเชียงเงิน และย้ายกิ่งอำเภอมาตั้งที่บ้านท่าปุย เรียกว่า “กิ่งอำเภอท่าปุย” ประกอบด้วย 4 ตำบลคือ สามเงา บ้านนา ยกกระบัตร์ และยางโอง ซึ่งทางกระทรวงมหาดไทยได้พิจารณาอนุญาตและสั่งการให้มณฑลนครสวรรค์ดำเนินการจัดการตามที่มีใบบอกมาดังกล่าว. หากเราสืบค้นชื่อของกิ่งอำเภอท่าปุยในปัจจุบัน จะพบว่าไม่มีอยู่ในสารบบของชื่ออำเภอในประเทศไทยแล้ว สาเหตุที่เป็นเช่นนี้เนื่องจากในเวลาต่อมา กิ่งอำเภอท่าปุยได้รับการเปลี่ยนชื่อเป็น “กิ่งอำเภอสามเงา” เมื่อปี พ.ศ. 2482 และได้รับการยกฐานะขึ้นเป็นอำเภอเมื่อปี พ.ศ. 2501 ในขณะที่ชื่อ “ท่าปุย” ปัจจุบันกลายเป็นเพียงชื่อหมู่บ้านแห่งหนึ่งในตำบลสามเงา ส่วนอดีตกิ่งอำเภอเชียงเงินนั้น ไม่ปรากฏหลักฐานว่ามีการยกฐานะกลับมาเป็นกิ่งอำเภอหรืออำเภออีกเลย โดยปัจจุบัน “เชียงเงิน” เป็นชื่อตำบลแห่งหนึ่งในอำเภอเมืองตาก.ผู้เขียน: นายธัชพงศ์ พัตรสงวน (นักจดหมายเหตุปฏิบัติการ หอจดหมายเหตุแห่งชาติเฉลิมพระเกียรติฯ พะเยา).เอกสารอ้างอิง: 1. สำนักหอจดหมายเหตุแห่งชาติ. เอกสารกรมราชเลขาธิการ รัชกาลที่ 7 กระทรวงมหาดไทย. ร.7 ม. 4.3/1 เรื่องปันแขวงปกครองและยุบย้ายที่ว่าการต่างๆ [ 18 ธ.ค. 2468 – 9 ก.ค. 2475 ].2. เทศบาลตำบลสามเงา. ประวัติการจัดตั้งเทศบาลตำบลสามเงา. สืบค้นเมื่อวันที่ 4 สิงหาคม 2566. จาก http://samngaolocal.go.th/site/page/VFdwUlBRPT0= 3. “แจ้งความกระทรวงมหาดไทย เรื่อง ใบบอกสมุหเทศาภิบาลมณฑลนครสวรรค์.” (2471). ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 45, ตอน ง (30 กันยายน): 1965-1966.4. “พระราชกฤษฎีกาเปลี่ยนนามอำเภอ กิ่งอำเภอ และตำบลบางแห่ง พุทธศักราช 2482.” (2482). ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 56, ตอน ก (17 เมษายน): 354-363.#จดหมายเหตุ #องค์ความรู้จากจากจดหมายเหตุ #หอจดหมายเหตุแห่งชาติเฉลิมพระเกียรติฯพะเยา #เอกสารจดหมายเหตุ
ชื่อเรื่อง ธมฺมปทวณฺณนา ธมฺมปทฏธกถา ขุทฺทกนิกายฏธกถา (ธมฺมปทขั้นต้น, คาถาธมฺมปท)อย.บ. 244/19ประเภทวัสดุ/มีเดีย คัมภีร์ใบลานหมวดหมู่ พุทธศาสนาลักษณะวัสดุ 56 หน้า : กว้าง 4.7 ซม. ยาว 53.5 ซม.หัวเรื่อง พุทธศาสนาบทคัดย่อ/บันทึก เป็นคัมภีร์ใบลาน ฉบับล่องชาด ได้รับบริจาคจาก จ.พระนครศรีอยุธยา
องค์ความรู้ ส่งเสริมการอ่านผ่านออนไลน์ เรื่อง “วันปิยมหาราช 23 ตุลาคม”
วันปิยมหาราช ตรงกับวันที่ 23 ตุลาคม ของทุกปี เป็นวันคล้ายวันสวรรคตของพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว เนื่องจากพระองค์ทรงเป็นที่รักใคร่อย่างล้นเหลือของพสกนิกรทั้งชาวไทยและชาวต่างประเทศ พระองค์จึงได้รับการถวายพระราชสมัญญานามว่า “สมเด็จพระปิยมหาราช” ซึ่งมีความหมายว่า “พระมหากษัตริย์ที่ทรงเป็นที่รักยิ่งของปวงชน” ด้วยความสำนึกในพระมหากรุณาธิคุณ รัฐบาลจึงได้ประกาศให้วันที่ 23 ตุลาคม เป็น “วันปิยมหาราช”
พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาจุฬาลงกรณ์ พระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงเป็นพระราชโอรสในพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าฯ และสมเด็จพระเทพศิรินทราบรมราชินี ประสูติเมื่อวันที่ 20 กันยายน พ.ศ. 2396 พระนามเดิมว่า “สมเด็จ เจ้าฟ้าชายจุฬาลงกรณ์” เมื่อพระชนม์ 9 พรรษาได้รับสถาปนาเป็นกรมหมื่นพิฆเนศวรสุรสังกาศ ต่อมาอีก 4 ปี ได้เลื่อนเป็น “กรมขุนพินิตประชานาถ”
เสด็จขึ้นครองราชย์ มีพระราชพิธีบรมราชาภิเษกครั้งแรกเมื่อวันที่ 11 พฤศจิกายน พ.ศ. 2411 ทรงพระนามว่า พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาจุฬาลงกรณ์ พระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว เนื่องจากขณะนั้นมีพระชนมายุเพียง 16 ปี ยังไม่ทรงบรรลุนิติภาวะ สมเด็จเจ้าพระยาบรมมหาศรีสุริยวงศ์ จึงเป็นผู้สำเร็จราชการแผ่นดิน และสถาปนากรมหมื่นบวรวิชัยชาญ พระโอรสองค์ใหญ่ของพระบาทสมเด็จพระปิ่นเกล้าเจ้าอยู่หัว เป็นกรมพระราชวังบวรวิชัยชาญ พระมหาอุปราช
เมื่อมีพระชนมายุใกล้บรรลุนิติภาวะได้ทรงผนวชเป็นภิกษุ เมื่อวันที่ 15 กันยายน พ.ศ. 2416 และลาผนวช เมื่อวันที่ 11 ตุลาคม พ.ศ. 2416 แล้วโปรดให้มีกสารราชาภิเษกอีกครั้งหนึ่ง เมื่อวันที่ 16 ตุลาคม พ.ศ. 2416 เพื่อแสดงให้ประชาชนและชาวต่างชาติทราบว่าพระองค์ทรงรับผิดชอบในการปกครองบ้านเมืองด้วยพระองค์เองแล้ว
พระราชกรณียกิจที่สำคัญ ได้แก่ การเลิกทาส การปฏิรูประเบียบบริหารราชการ การศึกษา การศาล การคมนาคม การสุขาภิบาล ฯลฯ
การเลิกทาส พระองค์ทรงมีพระราชประสงค์ให้มีการเลิกทาสให้เป็นไทตั้งแต่พระองค์เสด็จขึ้นครองราชย์ ด้วยทรงไม่ต้องการให้มีการกดขี่เหยียดหยามคนไทยด้วยกันเอง และทรงเห็นว่าการมีทาสเป็นสิ่งที่ล้าสมัย ไม่เหมาะกับประเทศที่เจริญแล้ว พระองค์ได้ทำการปรึกษาราชการแผ่นดินในหลายฝ่ายเพื่อหาวิธีไม่ให้มีเหตุกระทบกระเทือนต่อตัวทาสและเจ้าของทาส ดังนั้นในปี พ.ศ. 2416 พระองค์ได้ทรงตราพระราชบัญญัติทาส ห้ามคนที่เกิดในรัชกาลปัจจุบันเป็นทาส และต่อมาพระองค์ทรงตราพระราชบัญญัติพิกัดเกษียณอายุลูกทาสลูกไท ณ วันที่ 18 ตุลาคม 2417 ด้วยพระวิริยะอุตสาหะทำให้ทรงประสบความสำเร็จเป็นอย่างดีในการปลดปล่อยทาสให้เป็นไทโดยไม่ต้องสูญเสียเลือดเนื้อแม้แต่หยดเดียว
นอกจากนี้ การเสด็จประพาสต้น ก็เป็นพระราชกรณียกิจที่สำคัญของพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว เนื่องจากพระองค์มีพระราชประสงค์ที่จะดูแลทุกข์สุขของราษฎรอย่างใกล้ชิด ดังนั้น จึงทรงโปรดเกล้าฯ ให้จัดการเสด็จพระราชดำเนินเป็นการลับทางรถไฟหรือไม่ก็ทางเรือ ทรงแต่งพระองค์อย่างสามัญชน เพื่อทอดพระเนตรชีวิตความเป็นอยู่ของราษฎร
พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงเสด็จสวรรคตเมื่อวันที่ 23 ตุลาคม พ.ศ. 2453 สิริรวมพระชนมายุได้ 58 พรรษา ครองราชสมบัตินานถึง 42 ปี นับเป็นความสูญเสียที่ยิ่งใหญ่ ด้วยทรงเป็นพระมหากษัตริย์ที่พระปรีชาสามารถ และเป็นที่รักยิ่งของพสกนิกรไทย สมกับพระราชสมัญญา "พระปิยมหาราช” ซึ่งแปลความหมายว่า "พระมหากษัตริย์ที่ทรงเป็นที่รักยิ่งของปวงชน”
อ้างอิง : บุญเติม แสงดิษฐ์. วันสำคัญ. กรุงเทพฯ : พัชรการพิมพ์. 2541.
ผู้เรียบเรียง : นายประพนธ์ รอบรู้ นักวิชาการโสตทัศนศึกษาชำนาญการ หอสมุดแห่งชาติรัชมังคลาภิเษก จันทบุรี สำนักศิลปากรที่ 5 ปราจีนบุรี
ชื่อเรื่อง เรื่องพระร่วงผู้แต่ง สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาดำรงราชานุภาพประเภทวัสดุ/มีเดีย หนังสือหายากหมวดหมู่ ประวัติศาสตร์ทวีปเอเชียเลขหมู่ 959.302 ด495รสถานที่พิมพ์ พระนครสำนักพิมพ์ โรงพิมพ์พระจันทร์ปีที่พิมพ์ 2503ลักษณะวัสดุ 64 หน้า หัวเรื่อง ไทย -- ประวัติศาสตร์ -- กรุงสุโขทัยภาษา ไทยบทคัดย่อ/บันทึกหนังสือเรื่องพระร่วง เป็นเรื่องเกี่ยวกับประวัติศาสตร์ของชาติไทย อันความรู้เรื่องราวต่างๆ ของชาติที่มาแล้วในอดีต ว่าเคยเจริญเคยเสื่อมมาอย่างไรไร เคยมีขนบธรรมเนียม ประเพณี และวัฒนธรรม
กาเมลัน : เครื่องดนตรีชวาในสมัยรัชกาลที่ ๗
หากใครได้มีโอกาสเข้าร่วมกิจกรรมเปิดบ้านคลังกลางพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ คงสะดุดตากับชุดเครื่องดนตรีภายในคลังโบราณวัตถุศิลปวัตถุ ประเภทโลหะ อันมีลักษณะคล้ายคลึงกับปี่พาทย์ไทย แต่มีรูปแบบแปลกตาไป เรียกว่า “กาเมลัน”
ตามประวัติระบุว่าเจ้าฟ้าสุสุฮูนัน ปากูบูโวโนที่ ๑๐ (Raden Mas Sayyidin Malikul Kusna : Sri Susuhunan Pakubuwana X) ผู้ครองนครสุระการ์ตา ได้ถวายพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว เมื่อเสด็จประพาสชวา พุทธศักราช ๒๔๗๒
ในพระราชหัตถเลขาพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว กล่าวว่า “...สุนันพาเราไปดูเครื่องกำมะลังที่ถวายฉัน ว่าเป็นของเก่ากว่าร้อยปีแต่ทาสีใหม่ มีฆ้องต่างๆอย่างที่เล่าแล้ว มีระนาดทองหลายอัน มีแปลกกว่าที่เคยเห็นคือกระจับปี่แกมขิม มีสายไม่สู้มาก วางเท ๆ กับพื้นดีดด้วยเล็บเสียงแหลมเบา ๆ สุนันว่าเล่นเองได้และว่าเล่นซอซิงเรียกว่าระบับก็ได้ ฉันบอกว่าฉันก็เล่นระบับได้เหมือนกัน แกฮาตังชี้หน้าว่านั่นแน่ สนุกใหญ่โต...”
การเสด็จประพาสชวาครั้งนี้ทางราชสำนักสุระการ์ตาได้ประพันธ์บทเพลงพร้อมกับบรรเลงด้วยเครื่องดนตรีกาเมลัน ถวายสำหรับเทิดพระเกียรติพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว โดยมีชื่อว่า “เพลงลา-ดรังสิเยม (Ladrang Siyem) โดยนำเพลงสรรเสริญพระบารมีของไทยมาประพันธ์ขึ้นใหม่ในรูปแบบของเพลงกาเมลันชวา และบันทึกด้วยอักษรชวาโบราณไว้ในจดหมายเหตุดนตรีชวา เรียกว่า “Serat Saking Gotek”
เมื่อเดือนธันวาคม พุทธศักราช ๒๔๗๒ เครื่องดนตรีกาเมลัน (ชุดเครื่องใหญ่) นี้เดินทางมาถึงไทย ทางราชสำนักได้ดำเนินการจัดแบ่งเครื่องดนตรีชุดนี้เป็น ๒ ส่วน คือ ส่วนหนึ่งมอบให้สำนักการสังคีต กรมศิลปากร และอีกส่วนมอบให้พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พระนคร ปัจจุบันเก็บรักษาไว้ ณ คลังกลางพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ
ด้วยเหตุนี้ทำให้มีความเข้าใจคลาดเคลื่อนว่าราชสำนักเคยได้รับเครื่องดนตรีกาเมลันมา ๒ ชุด โดยการแบ่งเครื่องดนตรีชุดเครื่องใหญ่ออกเป็น ๒ ส่วนนั้น ไม่สอดคล้องกับหลักการบรรเลงดนตรี เนื่องจากมีระดับเสียงแตกต่างกันทำให้รูปแบบการประสมวงไม่สมบูรณ์
เครื่องดนตรีกาเมลันนี้ เป็นรูปแบบฝีมือช่างสุระการ์ตา มีอักษรย่อ “P.B X” มาจากคำว่า Pakubuwono X ใช้เรียกลำดับของผู้ครองนครสุระการ์ตา ทั้งนี้มีข้อน่าสังเกตของเครื่องดนตรีกาเมลันระหว่างราชสำนักสุระกาตาร์กับยอร์กยากาตาร์ คือการแกะสลักลวดลายบนเครื่องดนตรี โดยเครื่องดนตรีกาเมลันของสุระกาตาร์มักมีความซับซ้อนของลวดลาย มีเอกลักษณ์เป็นการฉลุโปร่งลายเถาวัลย์พืชและมังกร ส่วนทางยอร์กยากาตาร์จะนิยมสลักลวดลายพรรณพฤกษา นอกจากนี้ยังมีลูกระนาดของเครื่องดนตรีซารอน และจำนวนเครื่องดนตรีประกอบวงที่แตกต่างกันด้วย
คำว่า “ระเด่นมาส” หมายถึง ผู้มีสายเลือดอันสูงศักดิ์ ใช้สำหรับเจ้าฟ้าและพระมหากษัตริย์
คำว่า Pakubuwana คือ พระนามอันเป็นธรรมเนียมของผู้สืบเชื้อสายจากราชวงศ์มาตาราม นิยมเรียกตามด้วยลำดับของผู้ปกครอง ส่วนคำว่า Susuhunan ใช้นำหน้านามของชนชั้นสูง
อ้างอิง
ปกเกล้าเจ้าอยู่หัว, พระบาทสมเด็จพระ. พระราชหัตถเลขาพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัวพระราชทานพระธิดาสมเด็จเจ้าฟ้าฯ กรมพระนครสวรรค์วรพินิตในคราวเสด็จประพาสเกาะชวา เมื่อปีมะเส็ง พ.ศ. ๒๔๗๒. พระธิดาฯ ทรงพิมพ์แจกในงานอัญเชิญพระบรมอัฐิกลับคืนสู่กรุงเทพมหานคร เมื่อปีฉลู พ.ศ. ๒๔๙๒. พระนคร: โรงพิมพ์อักษรนิติ. ๒๔๙๒.
ยุทธนาวรากร แสงอร่าม. ดุริยางค์แห่งราชสำนัก : นิทรรศการร่าลีก ๑๔๐ ปีพิพิธภัณฑ์ไทย. ศิลปากร. ๕๗ ,๕ (กันยายน-ตุลาคม ๒๕๕๗).
สุรศักดิ์ จำนงค์สาร. การลดทอนดนตรีชวาในกระบวนการยอมรับของดนตรีไทย. ใน เอกสารประกอบการประชุมวิชาการระดับชาติ เวทีวิจัยมนุษยศาสตร์ไทย ครั้งที่ ๑๑ เปิดโลกสุนทรีย์ในวิถีมนุษยศาสตร์. กรุงเทพฯ : มีดี กราฟิก, ๒๕๖๐.
อาทิตย์ โพธิ์ศรีทอง. กาเมลัน : วงดนตรีประจำชาติของอินโดนีเซีย. วารสารสถาบันวัฒนธรรมและศิลปะ มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ ๑๙,๑ (กรกฎาคม-ธันวาคม ๒๕๕๙).
KAMASETRA- Keluarga Mahasiswa Seni Tradisi. Analisis Perbedaan Gamelan Yogyakarta dan Surakarta เข้าถึงเมื่อ ๑๐ กุมภาพันธ์ ๒๕๖๗ เข้าถึงได้จาก
https://kamasetra.wordpress.com/.../analisis-perbedaan.../