ค้นหา
รายการที่พบทั้งหมด 49,653 รายการ
องค์ความรู้ส่งเสริมการอ่านกับหอสมุดแห่งชาติชลบุรี
เรื่อง วันอาสาฬหบูชา
สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าได้ตรัสรู้ในวันเพ็ญเดือน 6 ทรงคำนึงว่าธรรมที่พระองค์ตรัสรู้นั้นลึกซึ้งมาก จนเกินกว่าที่สัตว์อื่นจะรู้ตาม แต่ด้วยพระกรุณาทรงเล็งเห็นว่าผู้ที่พอจะรู้ความก็คงมี เปรียบได้กับดอกบัว 4 ประเภท คือ
1.อุคฆติตัญญู ได้แก่ ผู้ที่มีอุปนิสัยสามารถรู้ธรรมวิเศษได้ทันที เหมือนดอกบัวที่พ้นน้ำแล้ว
2.วิปัจจิตัญญู ได้แก่ ผู้ที่สามารถรู้ธรรมวิเศษได้ก็ต่อเมื่อขยายความออกไป เหมือนดอกบัวที่ปริ่มน้ำ
3.เนยยะ ได้แก่ ผู้มีความเพียรพยายาม ฟัง คิด อ่าน ถาม จนได้รู้ธรรมวิเศษ เหมือนดอกบัวที่ยังไม่พ้นจากน้ำ
4.ปทปรมะ ได้แก่ ผู้ที่แม้จะฟัง คิด อ่าน ถาม ก็ไม่สามารถรู้ธรรมวิเศษได้ เหมือนดอกบัวที่อยู่ใต้น้ำติดกับโคลนตม
เมื่อเล็งเห็นดังนี้แล้วจึงตกลงพระทัยว่าควรจะโปรดปัญจวัคคีย์ทั้ง 5 ก่อนเป็นพวกแรก คือ โกณฑัญญะ ภัททิยะ วัปปะ มหานามะ และอัสสชิ ซึ่งได้เคยเป็นผู้อุปัฏฐากพระองค์เมื่อครั้งทรงบำเพ็ญทุกรกิริยา การเสด็จเดินทางด้วยพระบาทเปล่านั้นอาจใช้เวลานานหลายวัน แต่ปรากฏว่าในตอนเย็นขึ้น 14 ค่ำเดือนอาสาฬหนั้นเอง พระพุทธองค์ก็เสด็จถึงป่าอิสิปตนมฤคทายวัน แขวงเมืองพาราณสี อันเป็นที่อยู่ของปัญจวัคคีย์ ค่ำวันนั้นพระองค์ประทับแรมอยู่กับพราหมณ์ทั้ง 5 รุ่งขึ้นวันเพ็ญแห่งเดือนอาสาฬหบูชา จึงเริ่มแสดง ธรรมจักกัปปวัตตนสูตร นับเป็นเทศนากัณฑ์แรกโปรดปัญจวัคคีย์ การแสดงธรรมของพระพุทธองค์ในครั้งนี้นับจุดเริ่มต้นของพระพุทธศาสนา ขณะที่ทรงแสดงธรรมนี้อยู่ ท่านโกญฑัญญะได้เกิด “ธรรมจักษุ” คือดวงตาเห็นธรรม ทูลขอบรรพชาอุปสมบท พระพุทธองค์จึงประทานอนุญาตด้วยเอหิภิกขุอุปสัมปทา นับเป็นพระสงฆ์องค์แรกในพระศาสนา หลักธรรมอันประเสริฐที่พระองค์ตรัสรู้ นั่นคือ อริยสัจ 4 ประการ ทุกข์เป็นอย่างไร เหตุแห่งทุกข์คืออะไร การดับทุกข์ และหนทางพ้นทุกข์โดยการใช้ชีวิตในทางมรรค 8 คือ เห็นชอบ ดำริชอบ เจรจาชอบ การงานชอบ เลี้ยงชีพชอบ เพียรชอบ ระลึกชอบ ตั้งใจชอบ จึงจะทำให้พ้นทุกข์ได้และหากดับกิเลสได้จริง จะนำพาไปสู่ นิพพาน
วันอาสาฬหบูชาจึงมีความสำคัญ คือ เป็นวันที่พระพุทธองค์ทรงประกาศพระศาสนา เป็นวันแรกที่ทรงแสดงธรรมอันเป็นการประกาศสัจธรรมแห่งสัมมาสัมโพธิญาณ ส่งผลให้เกิดพระอริยสงฆ์สาวกองค์แรกขึ้นในโลก และเป็นวันที่บังเกิดรัตนะครบถ้วนทั้ง 3 ประการ คือ พระพุทธ พระธรรม และพระสงฆ์
บรรณานุกรม
แปลก สนธิรักษ์. พิธีกรรมและประเพณี. [ออนไลน์]. สืบค้นเมื่อ 8 กรกฎาคม 2565, จาก: http://164.115.27.97/digital/items/show/19450. 2514.
พูนพิสมัย ดิสกุล, หม่อมเจ้าหญิง. เรื่องน่ารู้. [ออนไลน์]. สืบค้นเมื่อ 9 กรกฎาคม 2565, จาก: http://164.115.27.97/digital/items/show/18382. 2505.
สงวน เล็กสกุล. คำสอนวิชาศีลธรรม. [ออนไลน์]. สืบค้นเมื่อ 9 กรกฎาคม 2565, จาก: http://164.115.27.97/digital/items/show/10238. 2491.
องค์การศึกษา. ศาสนพิธี เล่ม 1 (หลักสูตรนักธรรม และธรรมศึกษาชั้นตรี). [ออนไลน์]. สืบค้นเมื่อ 8 กรกฎาคม 2565, จาก: http://164.115.27.97/digital/items/show/18391. 2503.
กรมศิลปากร ขอเชิญรับชมถ่ายทอดสด Facebook Live รายการไขความรู้จากครูกรมศิลป์ ตอน “ปรับโฉมใหม่ พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ อุบลราชธานี” วิทยากรโดย นางสาวเชาวนี เหล็กกล้า หัวหน้าพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ อุบลราชธานี ดำเนินรายการโดย นายสิทธิพร บุปผา นักวิชาการเผยแพร่ กลุ่มเผยแพร่และประชาสัมพันธ์ ในวันพฤหัสบดีที่ ๒๕ สิงหาคม พุทธศักราช ๒๕๖๕ ตั้งแต่เวลา ๑๑.๐๐ – ๑๑.๔๕ น. ผู้สนใจสามารถติดตามชมได้ทาง Facebook Live : กรมศิลปากร กระทรวงวัฒนธรรม Facebook Live : กลุ่มเผยแพร่ฯ กรมศิลปากร และติดตามชมย้อนหลังได้ทาง Youtube Live : กรมศิลปากร
ชามสังคโลกลายปลา และอักษรสุโขทัยว่า “แม่ปลากา”
พุทธศตวรรษที่ ๒๐-๒๑
พ.ต.อ. มนต์ชัย พันธ์คงชื่น มอบให้
ปัจจุบันจัดแสดงในนิทรรศการพิเศษ “เซรามิกแห่งแหลมทองและแดนอาทิตย์อุทัย: สานตำนานสายใยไม่เสื่อมคลายในพาณิชยวัฒนธรรมโลก” พระที่นั่งศิวโมกขพิมาน พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พระนคร จัดแสดงถึงวันที่ ๑๔ ธันวาคม พ.ศ. ๒๕๖๕
ชิ้นส่วนชามดินเผาเขียนลายสีดำใต้เคลือบ ก้นชามด้านในกึ่งกลางมีรอยกี๋* สี่จุด เขียนลายปลาตัวเดียวหัวหน้าไปทางขวา ล้อมรอบด้วยลายวงกลม สองเส้น ด้านล่างเขียนตัวอักษรไทยสุโขทัยคำว่า “แม่ปลากา” ขอบภาชนะเขียนลายเส้นสีดำ
ภาชนะเคลือบชิ้นนี้แสดงเทคนิคการเขียนลายดำใต้เคลือบใส ซึ่งเป็นรูปแบบที่เกิดขึ้นในช่วงการผลิตเครื่องปั้นดินเผาสุโขทัยในระยะกลาง (พุทธศตวรรษที่ ๒๐-๒๑) โดยวัสดุที่ใช้เขียนลายสีดำคือ สนิมเหล็ก ซึ่งการผลิตภาชนะเทคนิคดังกล่าวพบทั้งที่แหล่งเตาเกาะน้อย ศรีสัชนาลัย และแหล่งเตาเมืองสุโขทัย ร่วมกับภาชนะเทคนิคอื่น เช่น ภาชนะเคลือบสีน้ำตาลอมดำ และ ภาชนะเคลือบสีเขียวอมฟ้า เป็นต้น
ปลากา เป็นปลาน้ำจืดคล้ายกับปลาตะเพียน มีรูปร่างป้อม หลังป่อง ครีบหลังสูง ที่ปากมีหนวดสองคู่ ลำตัวออกสีดำหรือสีน้ำตาลเข้ม มีเกล็ดเล็กออกสีแดงแซม ครีบหางเว้าลึก ปลาชนิดนี้มักหากินตามพื้นท้องน้ำ ชอบแทะเล็มตะไคร่น้ำและสาหร่าย พบปลาชนิดนี้ได้ตามแม่น้ำและแหล่งน้ำจืดทั่วประเทศไทย สันนิษฐานว่ากลุ่มภาชนะเขียนลายปลาเหล่านี้สัมพันธ์กับคติเรื่องความอุดมสมบูรณ์
*กี๋ (supporter) หมายถึง วัตถุที่ใช้รองภาชนะเพื่อกันมิให้สกปรกหรือติดกันในขั้นตอนการเผาภาชนะ กี๋มักทำมาจากดินเผาในลักษณะต่าง ๆ เช่น กี๋เม็ด (คล้ายกระสุนดินเผา) กี๋ท่อ กี๋จาน เป็นต้น
อ้างอิง
กรมศิลปากร. ศัพทานุกรมโบราณคดี. กรุงเทพฯ: รุ่งศิลป์การพิมพ์, ๒๕๕๐.
ธันยกานต์ วงษ์อ่อน และปริวรรต ธรรมาปรีชากร. เครื่องปั้นดินเผาสุโขทัยและศรีสัชนาลัย. กรุงเทพฯ: S.P.M. การพิมพ์, ๒๕๕๘.
The Fine Arts Department. The Endless Epic of Japanese-Thai Ceramic Relationship in the World’s Trade and Culture (CATALOGUE). Bangkok: Central Administrative Office, The Fine Arts Department, 2022.
ชื่อเรื่อง สตฺตปฺปกรณาภิธมฺม (สงฺคิณี-มหาปฏฺฐาน) อย.บ. 31/1ประเภทวัสดุ/มีเดีย คัมภีร์ใบลานหมวดหมู่ พุทธศาสนาลักษณะวัสดุ 84 หน้า : กว้าง 4.9 ซม. ยาว 53.2 ซม.หัวเรื่อง พุทธศาสนาบทคัดย่อ/บันทึก เป็นคัมภีร์ใบลาน เส้นจาร ฉบับทองทึบ ได้รับบริจาคมาจาก จ.พระนครศรีอยุธยา
สตฺตปฺปกรณาภิธมฺม (สงฺคิณี-มหาปฎฺฐาน) ชบ.บ 142/1 เอกสารโบราณ (คัมภีร์ใบลาน)
สตฺตปฺปกรณาภิธมฺม (สงฺคิณี-มหาปฎฺฐาน) ชบ.บ 177/1ฆ เอกสารโบราณ (คัมภีร์ใบลาน)
ชื่อเรื่อง สตฺตปฺปกรณาภิธมฺม (สงฺคิณี-มหาปฏฺฐาน) อย.บ. 13/3ประเภทวัดุ/มีเดีย คัมภีร์ใบลานหมวดหมู่ พุทธศาสนาลักษณะวัสดุ 28 หน้า : กว้าง 4.6 ซม. ยาว 54.8 ซม.หัวเรื่อง พุทธศาสนาบทคัดย่อ/บันทึก เป็นคัมภีร์ใบลาน เส้นจาร ฉบับทองทึบ ไม้ประกับธรรมดา ได้รับบริจาคมาจาก จ.พระนครศรีอยุธยา
ชื่อผู้แต่ง วิทยาลัยครูนครศรีธรรมราช
ชื่อเรื่อง พระยาชมพู
ครั้งที่พิมพ์ -
สถานที่พิมพ์ กรุงเทพฯ
สำนักพิมพ์ ศูนย์วัฒนธรรมภาคใต้ วิทยาลัยครูนครศรีธรรมราช
ปีที่พิมพ์ ๒๕๒๗
จำนวนหน้า ๑๖๐ หน้า
รายละเอียด
พระยาชมพู เป็นวรรณกรรมจากหนังสือบุด ชุด วรรณกรรมปักษ์ใต้ เป็นวรรณกรรมนิทานศาสนาที่ยกเอาพุทธประวัติตอนที่พระพุทธองค์ทรงปราบพระยาชมพู เพื่อให้ละเลิกจากตัณหาโมหคติและโทสะคติ มาดำเนินเรื่อง นับเป็นวรรณกรรมเรื่องหนึ่งที่ให้ข้อคิด คติเตือนใจถึงผลแห่งการลดละกิเลส ตัณหา คือ โลภ โกรธ หลง ซึ่งจะช่วยให้ผู้ประพฤติปฏิบัติประสบความสุข ท้ายเล่มมี อภิธานศัพท์ ประกอบ
เลขทะเบียน : นพ.บ.377/5ห้องจัดเก็บ : ศรีโคตรบูรณ์ประเภทสื่อ : เอกสารโบราณหมวดหมู่ : พุทธศาสนาลักษณะวัสดุ : 38 หน้า ; 5 x 54.5 ซ.ม. : ล่องรัก ; ไม้ประกับธรรมดา มีฉลากไม้ชื่อชุด : มัดที่ 142 (7-25) ผูก 5 (2566)หัวเรื่อง : เวสฺสนฺตรชาตก --เอกสารโบราณ คัมภีร์ใบลาน พุทธศาสนาอักษร : ธรรมอีสานภาษา : ธรรมอีสานบทคัดย่อ : มีเนื้อหาเกี่ยวกับพุทธศาสนา สามารถสืบค้นได้ที่ห้องศรีโคตรบูรณ์ หอสมุดแห่งชาติเฉลิมพระเกียรติ สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ นครพนม
เลขทะเบียน : นพ.บ.507/7ห้องจัดเก็บ : ศรีโคตรบูรณ์ประเภทสื่อ : เอกสารโบราณหมวดหมู่ : พุทธศาสนาลักษณะวัสดุ : 54 หน้า ; 3.5 x 49 ซ.ม. : ล่องชาด ; ไม้ประกับธรรมดาชื่อชุด : มัดที่ 171 (243-247) ผูก 7 (2566)หัวเรื่อง : ฉลองต้นกัลปพฤกษ์--เอกสารโบราณ คัมภีร์ใบลาน พุทธศาสนาอักษร : ธรรมอีสานภาษา : ธรรมอีสานบทคัดย่อ : มีเนื้อหาเกี่ยวกับพุทธศาสนา สามารถสืบค้นได้ที่ห้องศรีโคตรบูรณ์ หอสมุดแห่งชาติเฉลิมพระเกียรติ สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ นครพนม
ชื่อเรื่อง : เรื่องเล่นสาดน้ำวันสงกรานต์ เทศกาลลอยกระทง และประเพณีทำบุญสวดมนต์เลี้ยงพระ ของเสฐียร โกเศศ พิมพ์เป็นอนุสรณ์ในงานพระราชทานเพลิงศพ นายฉิ่ง แจ้งใจ ณ เมรุวัดเสนหา จังหวัดนครปฐม วันที่ 4 เมษายน พุทธศักราช 2513ชื่อผู้แต่ง : อนุมานราชธน, พระยา ปีที่พิมพ์ : 2513 สถานที่พิมพ์ : พระนคร สำนักพิมพ์ : มงคลการพิมพ์จำนวนหน้า : 152 หน้า สาระสังเขป : เรื่องเล่นสาดน้ำวันสงกรานต์ เทศกาลลอยกระทง และประเพณีทำบุญสวดมนต์เลี้ยงพระ ของ เสฐียร โกเศศ เล่มนี้ พิมพ์เป็นอนุสรณ์ในงานพระราชทานเพลิงศพ นายฉิ่ง แจ้งใจ โดย นางสาวระเบียบ แจ้งใจ ผู้เป็นธิดา ได้ติดต่อ ขออนุญาต กรมศิลปากร ในการจัดพิมพ์ เรื่องราวในเล่มนี้ ประกอบไปด้วย เรื่องเล่นสาดน้ำวันสงกรานต์ เทศกาลลอยกระทง และประเพณีทำบุญสวดมนต์เลี้ยงพระ
