ค้นหา
รายการที่พบทั้งหมด 48,899 รายการ
สำหรับบทความสัปดาห์นี้จัดทำขึ้น เพื่อน้อมรำลึกในพระมหากรุณาธิคุณของสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง เนื่องในวโรกาสวันแม่แห่งชาติ ประจำปีพุทธศักราช ๒๕๖๔ หอจดหมายเหตุแห่งชาติเฉลิมพระเกียรติสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ สงขลา ขอนำเสนอภาพถ่ายการจัดงานวันแม่แห่งชาติ และภาพถ่ายจดหมายเหตุพระราชกรณียกิจ ชุด “สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ณ เมืองสงขลา”เรียบเรียงโดย : นางพัชรินทร์ ลั้งเเท้กุล หัวหน้าหอจดหมายเหตุแห่งชาติเฉลิมพระเกียรติฯ สงขลากราฟิก เเละภาพประกอบ โดย นายวีรวัฒน์ เหลาธนู นักจดหมายเหตุปฏิบัติการ
ชื่อเรื่อง อาทิกมฺมปาลิ(ปาราชิกปาลิ)มหาวิยงฺคปาลิ(ปาราชิกัณฑ์)
สพ.บ. อย.บ.2/10ประเภทวัสดุมีเดีย คัมภีร์ใบลานหมวดหมู่ พุทธศาสนาลักษณะวัสดุ 52 หน้า กว้าง 5.5 ซม. ยาว 55.5 ซม.หัวเรื่อง พุทธศาสนา
บทคัดย่อ/บันทึก เป็นคัมภีร์ใบลาน เส้นจาร ฉบับทองทึบ ลานดิบ ร่องชาด ได้รับบริจาคมาจาก จ.พระนครศรีอยุธยา
ตอนที่ ๒ ตั้งธัมม์หลวง ท่วงทำนองบทเทศน์เล่าขานตำนานพระพุทธศาสนา ประเพณีตั้งธัมม์หลวงของล้านนา คือประเพณีเทศน์มหาชาติทางภาคกลางที่นิยมจัดขึ้นในเดือน ๑๒ ซึ่งตรงกับเดือนยี่เพ็ญ (ยี่เป็ง) ของล้านนา ในอดีตมักจะฟังเทศน์ให้จบทั้ง ๑๓ กัณฑ์ จากเช้าของวันหนึ่งไปจนถึงเช้าอีกวันหนึ่ง หรืออาจจะกำหนดต่อเนื่องไม่เกิน ๗ วัน ตามความสะดวกของวัดและชุมชน โดยใช้บทเทศน์เกี่ยวกับเวสสันดรชาดก พระชาติสุดท้ายของพระโพธิสัตว์ก่อนจะได้มาประสูติและตรัสรู้เป็นพระพุทธเจ้าในชาติต่อมา การเทศน์แต่ละกัณฑ์จะเริ่มด้วยการแหล่ ซึ่งล้านนาเรียกว่ากาพย์ มี ๓ ตอน หรือ ๓ บั้ง แหล่ต้นเรียกว่า กาพย์เค้า ตอนกลางเรียกว่า กาพย์กลาง ตอนปลายหรือแหล่ส่งเรียกว่า กาพย์ปลาย โดยใช้ทำนองการเทศน์ทางล้านนาเรียกว่า ระบำ เช่น เชียงใหม่มีระบำน้ำตกตาดค่อนข้างช้า แพร่มีระบำนกเขาเหินเร็วกว่าเชียงใหม่เล็กน้อย น่านมีระบำช้างข้ามทุ่ง ช้า ๆ เนิบ ๆ เป็นต้น การจัดงานตั้งธัมม์หลวงเป็นประเพณีที่อาศัยความร่วมมือของวัด ชุมชน ถือเป็นงานใหญ่ที่ต้องเตรียมงานหลายสิ่ง ดังนั้น จึงไม่ได้จัดขึ้นเป็นประจำทุกปี เมื่อมีการจัดขึ้นครั้งใด ผู้คนภายในชุมชน รวมทั้งจากพื้นที่อื่นเมื่อทราบข่าวก็จะเข้าร่วมจำนวนมาก เพราะมีความเชื่อว่าจะเกิดสิริมงคลแก่ชีวิต หมดเคราะห์ บางความเชื่อหากใครได้ฟังกัณฑ์เทศน์ครบ ๑๓ กัณฑ์ จะได้ขึ้นสวรรค์ผู้เรียบเรียง : นายวีระยุทธ ไตรสูงเนิน นักจดหมายเหตุชำนาญการภาพ : หอจดหมายเหตุแห่งชาติเฉลิมพระเกียรติสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ เชียงใหม่อ้างอิง๑. ประคอง นิมมานเหมินท์. ๒๕๒๖. มหาชาติล้านนา : การศึกษาในฐานะที่เป็นวรรณคดีท้องถิ่น. กรุงเทพฯ : สำนักพิมพ์ ไทยวัฒนาพาณิช จำกัด.๒. สำนักงานวัฒนธรรมจังหวัดเชียงใหม่. ๒๕๔๘. ประเพณีพิธีกรรมเมืองเชียงใหม่. เชียงใหม่ : บริษัท เชียงใหม่พริ้นติ้ง จำกัด.
ชื่อเรื่อง สตฺตปฺปกรณาภิธมฺม (สงฺคิณี-มหาปฏฺฐาน) อย.บ. 32/3ประเภทวัดุ/มีเดีย คัมภีร์ใบลานหมวดหมู่ พุทธศาสนาลักษณะวัสดุ 52 หน้า : กว้าง 4.5 ซม. ยาว 54.5 ซม.หัวเรื่อง พุทธศาสนาบทคัดย่อ/บันทึก เป็นคัมภีร์ใบลาน เส้นจาร ฉบับทองทึบ ไม้ประกับธรรมดา ได้รับบริจาคมาจาก จ.พระนครศรีอยุธยา
สตฺตปริตฺต (พฺรสตฺตปริตฺต) ชบ.บ 123/1ก
เอกสารโบราณ
(คัมภีร์ใบลาน)
สตฺตปฺปกรณาภิธมฺม (สงฺคิณี-มหาปฎฺฐาน) ชบ.บ 161/7 เอกสารโบราณ (คัมภีร์ใบลาน)
ขาลนักษัตร
การขึ้นปีใหม่ในประเทศไทยนั้นแต่เดิมนับวันแรม ๑ ค่ำ เดือนอ้ายเป็นวันขึ้นปีใหม่ตามระบบการนับวันเวลาแบบจันทรคติ (ซึ่งเมื่อเปรียบเทียบกับวันที่นับโดยใช้ระบบสุริยคติจะพบว่าแต่ละปี วันแรม ๑ ค่ำ เดือนอ้ายจะไม่ตรงกันทุกปี) ต่อมาเมื่อ พ.ศ. ๒๔๓๒ พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ ๕) ทรงเปลี่ยนให้วันขึ้นปีใหม่ของไทยเป็นวันที่ ๑ เมษายน เนื่องจากระบบการนับจันทรคติไม่สอดคล้องกับการเปลี่ยนแปลงของบ้านเมือง ในขณะนั้นมีการติดต่อกับต่างประเทศมากขึ้น ดังความตอนหนึ่งในลายพระหัตถ์สมเด็จฯ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ มีข้อความว่า
“...พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงพระราชดำริห์ว่าประดิทินที่ใช้กันในโลก ประเทศทั้งปวงรับใช้ประดิทินสุริยคติอย่างฝรั่งมากขึ้นทุกที่ ประดิทินทางจันทรคติมีที่ใช้น้อยลง ต่อไปวันน่าโลกคงจะใช้ประดิทินสุริยคติด้วยกันหมด ควรจะเปลี่ยนประดิทินไทยไปใช้สุริยคติเสียทีเดียว...” (สะกดตามข้อความต้นฉบับ)
ต่อมา พ.ศ. ๒๔๘๓ สมัยจอมพล ป. พิบูลสงคราม เป็นนายกรัฐมนตรีได้เปลี่ยนวันขึ้นปีใหม่ เป็นวันที่ ๑ มกราคม โดยเริ่มใช้ตั้งแต่วันที่ ๑ มกราคม พ.ศ. ๒๔๘๔ เป็นต้นมา* และยังคงนับเป็นวันขึ้นปีใหม่ของไทยสืบต่อมาจนถึงปัจจุบัน
คติการนับปีตามนักษัตรของไทยนั้นสันนิษฐานว่ารับอิทธิพลจากจีนที่ไทยรับผ่านวัฒนธรรมเขมร โดยปรากฏหลักฐานอย่างน้อยสมัยสุโขทัย ข้อความตอนหนึ่งในศิลาจารึกหลักที่ ๑ พ่อขุนรามคำแหง อักษรไทยสุโขทัย ภาษาไทย ด้านที่ ๓ บรรทัดที่ ๑๐ กล่าวว่า “...๑๒๑๔** ศกปีมะโรงพ่อขุนรามคำแหง...” รวมถึงบ้านเมืองที่ร่วมสมัยกันโดยเฉพาะดินแดนล้านนา พบการกล่าวถึงชื่อนักษัตรด้วยเช่นกัน อาทิ จารึกวัดพระยืน (ลพ. ๓๘) อักษรไทยสุโขทัย ภาษาไทย จุลศักราช ๗๓๒*** ด้านที่ ๑ บรรทัดที่ ๒๐ กล่าวว่า “...เมื่อท่านเป็นเจ้ามานั้นในปีระกา เดือนเจียง...” และจารึกกษัตริย์ราชวงศ์มังราย (พะเยา) (ลพ.๙) อักษรฝักขาม ภาษาไทย พ.ศ. ๑๙๕๔ ด้านที่ ๑ บรรทัดที่ ๑๘ ปรากฏคำว่า “ปีมะแม”
อีกทั้งในวัฒนธรรมล้านนามีคำในภาษาตระกูลไทเกี่ยวกับ ๑๒ นักษัตร เช่น ไจ้ (ชวด) เป้า (ฉลู) ยี่ (ขาล)... ฯลฯ และพบชื่อนักษัตรเหล่านี้ได้ตามจารึกในล้านนาหลายหลัก บางครั้งพบการนับปีนักษัตรทั้งแบบอิทธิพลเขมรและวันแบบไท เช่น จารึกหลักที่ ๓๘ จารึกกฎหมายลักษณะโจร อักษรไทยสุโขทัย ภาษาไทย ด้านที่ ๑ บรรทัดที่ ๑ กล่าวว่า “...ศกฉลูนักษัตรไพสาขปุรณมีพฤหัสบดี หนไทย มื้อลวงเม้า...”
อย่างไรก็ตามการเปลี่ยนปีนักษัตรในทางโหราศาสตร์นั้นจะเปลี่ยนในดิถีขึ้น ๑ ค่ำ เดือน ๕ (เดือนเมษายน) เป็นวาระเปลี่ยนปีนักษัตรตามปฏิทินโหราศาสตร์ที่นับวันแบบจันทรคติ ซึ่งเป็นวิธีคิดของศาสนาพราหมณ์จากอินเดียระบุให้วันขึ้นปีใหม่เป็นเดือน ๕ จึงทำให้โหรเริ่มนับปีนักษัตรใหม่ที่เดือน ๕ ด้วยเช่นกัน ขณะที่การบันทึกปีนักษัตรลงในใบสูติบัตร และเอกสารทะเบียนราษฎร์นั้น กรมการปกครอง กระทรวงมหาดไทย จะบันทึกตามปฏิทินหลวงที่นับวันขึ้น ๑ ค่ำ เดือนอ้าย เป็นวันเปลี่ยนปีนักษัตรใหม่ และวันสุดท้ายของปีนักษัตรคือวันแรม ๑๕ ค่ำเดือน ๑๒
สำหรับ พ.ศ. ๒๕๖๕**** นี้ ตรงกับปีนักษัตร ขาล หรือ เสือ (ยี่-ในภาษาถิ่นล้านนา) เป็นสัตว์สัญลักษณ์ลำดับที่สามในบรรดาสัตว์ทั้ง ๑๒ ของรอบปีนักษัตร เสือเป็นสัตว์ที่คุ้นเคยของคนไทยมาเป็นเวลานาน ในเอกสารพงศาวดารสมัยกรุงธนบุรี ฉบับ พันจันทนุมาศ (เจิม) กล่าวว่า วันศุกร์ ขึ้น ๘ ค่ำ เดือน ๓ (กุมภาพันธ์) มีเสือเข้ามากินคนที่วัดบางยี่เรือ (ปัจจุบันคือวัดอินทารามวรวิหาร ธนบุรี) ขณะเดียวกันนามว่าเสือยังเป็นภาพแทนของความเด็ดขาด ดังเช่น พระราชสมญานาม พระมหากษัตริย์ และพระบรมวงศานุวงศ์บางพระองค์ เช่น “พระเจ้าเสือ” (สมเด็จพระสรรเพชญ์ที่ ๘) ราชวงศ์บ้านพลูหลวง สมัยกรุงศรีอยุธยา “วังหน้าพระยาเสือ” (สมเด็จพระบวรราชเจ้ามหาสุรสิงหนาท) กรมพระราชวังบวรสถานมงคล (วังหน้า) สมัยรัชกาลที่ ๑ แห่งราชวงศ์จักรี เป็นต้น
นอกจากนี้ในกลุ่มชาวไทอาหม ก็เคยมีพระนามของกษัตริย์หลายพระองค์ที่ใช้คำว่าเสือ เช่น เสือล้ำฟ้า เสือไต้ฟ้า ฯลฯ และทหารที่มีความสามารถในการรบสูงก็มักจะเรียกกันว่า “ทหารเสือ” สอดคล้องกับวรรณคดีเช่น ขุนแผน จากเรื่องขุนช้างขุนแผน และหนุมาน จากเรื่องรามเกียรติ์ ทั้งสองตัวละครนี้มีประวัติว่าเกิดปีขาล
ส่วนความเชื่อเกี่ยวกับเสือในสังคมไทย มีตัวอย่างเช่น พระเสาร์ (หรือศนิ) ซึ่งเป็นเทวดานพเคราะห์ประจำวันเสาร์ มีตำนานว่าพระอิศวรทรงสร้างขึ้นจากพยัคฆ์ (เสือ) ๑๐ ตัว บดเป็นผงห่อด้วยผ้าดำและพรมน้ำอมฤต จึงบังเกิดเป็นพระเสาร์ มีพระวรกายสีดำคล้ำ ทรงพยัคฆ์เป็นพาหนะ มีวิมานอยู่ทางทิศหรดี (ตะวันตกเฉียงใต้) สัญลักษณ์แทนพระองค์คือเลข ๗ ในคติความเชื่อชาวจีน เสือ (หู่) ถือเป็นสัตว์ที่ปกป้องสิ่งชั่วร้ายและขจัดภูตผีปีศาจได้
ดังนั้น “เสือ “จึงเป็นภาพแทนของความดุร้ายและความแกร่งกล้า จิตรกรรมไทยมักปรากฏภาพเสืออยู่สองท่าทางคือ ภาพเสือขณะกำลังหมอบ กับเสือกำลังขย้ำเหยื่อ
*ดังนั้น พ.ศ. ๒๔๘๓ จึงมีระยะเวลา ๙ เดือนนับตั้งแต่เดือนเมษายน-ธันวาคม
**ระบบการนับปีแบบมหาศักราช ซึ่งมหาศักราช ๑๒๑๔ ตรงกับ พ.ศ. ๑๘๓๕
***ระบบการนับปีแบบจุลศักราช ซึ่งจุลศักราช ๗๓๒ ตรงกับ พ.ศ. ๑๙๑๓
****ตรงกับ ปีจัตวาศก จุลศักราช ๑๓๘๔ และ รัตนโกสินทร์ศก ๒๔๑
อ้างอิง
กรมศิลปากร. จารึกล้านนาภาค ๒ เล่ม ๑ จารึกจังหวัดเชียงใหม่ ลำปาง ลำพูน และแม่ฮ่องสอน. กรุงเทพฯ: กรมศิลปากร, ๒๕๕๑.
กรมศิลปากร. เทวดานพเคราะห์. กรุงเทพฯ: เฮงศักดิ์มั่นคง, ๒๕๖๐.
กรมศิลปากร. ประชุมพงศาวดารฉบับกาญจนาภิเษก เล่ม ๓. กรุงเทพ ฯ: กองวรรณกรรม และประวัติศาสตร์ กรมศิลปากร, ๒๕๔๒.
กรมศิลปากร. ปฏิทินหลวงพระราชทานกับการกำหนดปีนักษัตรของไทย. [ออนไลน์]. สืบค้นเมื่อ ๑ มกราคม ๒๕๖๕, จาก: https://www.finearts.go.th/literatureandhistory/view/22641-ปฏิทินหลวงพระราชทานกับการกำหนดปีนักษัตรของไทย
พรพรรณ จันทโรนานทท์. ฮก ลก ซิ่ว. พิมพ์ครั้งที่ ๒. กรุงเทพฯ: มติชน, ๒๕๓๗.
ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร. จารึกกฎหมายลักษณะโจร. [ออนไลน์].สืบค้นเมื่อ ๑ มกราคม ๒๕๖๕, จาก: https://db.sac.or.th/inscript.../inscribe/image_detail/25196
ส. พลายน้อย (นามแฝง). สิบสองนักษัตร. พิมพ์ครั้งที่ ๓. กรุงเทพฯ: มติชน, ๒๕๔๗.
หอจดหมายเหตุแห่งชาติ. สบ.๒.๑๙/๔. เอกสารส่วนพระองค์ สมเด็จฯ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ. เรื่อง วินิจฉัย จุลศักราช รัตนโกสินทร์ศก (๑๙ พ.ย. ๒๔๖๖).
ชื่อเรื่อง สตฺตปฺปกรณาภิธมฺม (สงฺคิณี-มหาปฏฺฐาน) อย.บ. 16/2ประเภทวัดุ/มีเดีย คัมภีร์ใบลานหมวดหมู่ พุทธศาสนาลักษณะวัสดุ 58 หน้า : กว้าง 5 ซม. ยาว 55 ซม.หัวเรื่อง พุทธศาสนาบทคัดย่อ/บันทึก เป็นคัมภีร์ใบลาน เส้นจาร ฉบับทองทึบ ไม้ประกับธรรมดา ได้รับบริจาคมาจาก จ.พระนครศรีอยุธยา
วันพฤหัสบดีที่ ๑๖ กุมภาพันธ์ พุทธศักราช ๒๕๖๖ เวลา ๐๙.๐๐ น. นายพนมบุตร จันทรโชติ อธิบดีกรมศิลปากร เป็นประธานเปิดโครงการฝึกอบรมเชิงปฏิบัติการ "เสริมสร้างบุคลิกภาพและทักษะการสื่อสารเพื่อพัฒนาประสิทธิภาพการบริการที่ดี" โดยมีนางพูนทิพย์ สร้อยสุวรรณ ผู้อำนวยการกลุ่มคลังและพัสดุ รักษาราชการแทนผู้อำนวยการสำนักบริหารกลาง กล่าวรายงานวัตถุประสงค์ ในการจัดการฝึกอบรม โดยมีข้าราชการ เจ้าหน้าที่กรมศิลปากร เข้าร่วมอบรมในครั้งนี้ ณ ห้องประชุม ชั้น ๑๐ โรงแรมรอยัลริเวอร์ กรุงเทพฯ
ชื่อผู้แต่ง ลิขิต ฮุนตระกูล
ชื่อเรื่อง ประวัติการสัมพันธ์ระหว่างชาติไทยกับชาติจีน
ครั้งที่พิมพ์ พิมพ์ครั้งที่เจ็ด
สถานที่พิมพ์ พระนคร
สำนักพิมพ์ ร.พ.ไทยสว่าง
ปีที่พิมพ์ ๒๕๑๒
จำนวนหน้า ๑๓๗ หน้า
หนังสือประวัติการสัมพันธ์ระหว่างชาติไทยกับชาติจีน แต่ยุคโบราณจนถึงสมัยชาติไทยได้มาตั้งประเทศสยามมีราชธานีอยู่เมืองสุโขทัย ชาติไทยและชาติจีนนอกจากเป็นเพื่อนบ้านเรือนเคียงกันแล้วยังมีความสัมพันธ์กันอย่างใกล้ชิดมาแต่ดึกดำบรรพ
เลขทะเบียน : นพ.บ.433/1ห้องจัดเก็บ : ศรีโคตรบูรณ์ประเภทสื่อ : เอกสารโบราณหมวดหมู่ : พุทธศาสนาลักษณะวัสดุ : 16 หน้า ; 5 x 60 ซ.ม. : ทองทึบ-ชาดทึบ-ล่องรัก-ลานดิบ ; ไม่มีไม้ประกับชื่อชุด : มัดที่ 156 (131-140) ผูก 1 (2566)หัวเรื่อง : สังข์ศิลป์ชัย--เอกสารโบราณ คัมภีร์ใบลาน พุทธศาสนาอักษร : ธรรมอีสานภาษา : ธรรมอีสานบทคัดย่อ : มีเนื้อหาเกี่ยวกับพุทธศาสนา สามารถสืบค้นได้ที่ห้องศรีโคตรบูรณ์ หอสมุดแห่งชาติเฉลิมพระเกียรติ สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ นครพนม
เลขทะเบียน : นพ.บ.580/1 ห้องจัดเก็บ : ศรีโคตรบูรณ์ประเภทสื่อ : เอกสารโบราณ หมวดหมู่ : พุทธศาสนาลักษณะวัสดุ : 38 หน้า ; 4.5 x 41 ซ.ม. : ลานดิบ ; ไม่มีไม้ประกับชื่อชุด : มัดที่ 187 (357-364) ผูก 1 (2566)หัวเรื่อง : อาราธนาสมมาหลวง--เอกสารโบราณ คัมภีร์ใบลาน พุทธศาสนาอักษร : ธรรมอีสานภาษา : ธรรมอีสานบทคัดย่อ : มีเนื้อหาเกี่ยวกับพุทธศาสนา สามารถสืบค้นได้ที่ห้องศรีโคตรบูรณ์ หอสมุดแห่งชาติเฉลิมพระเกียรติ สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ นครพนม
นายพนมบุตร จันทรโชติ อธิบดีกรมศิลปากร กล่าวถึงความก้าวหน้าโครงการจัดตั้งพิพิธภัณฑ์มรดกวัฒนธรรมและศูนย์การเรียนรู้อัลกุรอาน ในพื้นที่โรงเรียนสมานมิตรวิทยา อำเภอยี่งอ จังหวัดนราธิวาส ซึ่งกรมศิลปากรดำเนินการเพื่อสนับสนุนโครงการวัฒนธรรมเชื่อมใจชายแดนใต้สันติสุข มาตั้งแต่ พ.ศ.๒๕๕๗ ขณะนี้ได้ดำเนินการจัดสร้างอาคารพิพิธภัณฑ์และห้องนิทรรศการถาวรแล้วเสร็จ และอยู่ในขั้นตอนงานจัดสร้างส่วนอำนวยความสะดวกและภูมิทัศน์รอบอาคารพิพิธภัณฑ์ คาดว่าจะแล้วเสร็จในปี พ.ศ.๒๕๖๗ ก่อนส่งมอบอาคารพิพิธภัณฑ์ให้แก่โรงเรียนสมานมิตรวิทยา เพื่อนำคัมภีร์อัลกุรอาน เอกสารในศาสนาอิสลาม เอกสารบันทึกภูมิปัญญาพื้นถิ่นที่สะสมไว้จากห้องพิพิธภัณฑ์ของโรงเรียนเข้าจัดแสดง และดูแลบริหารงานต่อไป
อธิบดีกรมศิลปากร ยังได้กล่าวถึงการดำเนินงานสนับสนุนความยั่งยืนด้านการอนุรักษ์โบราณวัตถุในระหว่างการจัดสร้างอาคารพิพิธภัณฑ์ ซึ่งได้มอบหมายให้สำนักพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติดำเนินงานโครงการอนุรักษ์คัมภีร์อัลกุรอานและศิลปวัตถุด้วยวิธีการทางวิทยาศาสตร์ควบคู่กันไป ตั้งแต่ พ.ศ.๒๕๕๗ ต่อเนื่องถึงปัจจุบัน ประกอบด้วยงานบันทึกทะเบียน งานอนุรักษ์ซ่อมแซมคัมภีร์อัลกุรอาน เอกสารทางศาสนา ศิลปวัตถุในห้องพิพิธภัณฑ์โรงเรียนสมานมิตรวิทยา และงานอบรมความรู้ด้านการอนุรักษ์ ดูแลรักษาเอกสารทางศาสนาแก่บุคลากรโรงเรียนสมานมิตรวิทยา ซึ่งจะเป็นผู้ดำเนินงานพิพิธภัณฑ์มรดกวัฒนธรรมและศูนย์การเรียนรู้อัลกุรอานหลังรับมอบอาคารจากกรมศิลปากร และเมื่อวันที่ ๒๔ พฤษภาคมที่ผ่านมา นายพนมบุตรได้เดินทางไปเป็นประธานเปิดกิจกรรมโครงการถ่ายทอดองค์ความรู้ด้านการอนุรักษ์คัมภีร์อัลกุรอานและศิลปวัตถุเพื่อการอนุรักษ์อย่างยั่งยืน ณ ห้องประชุม อาคารพิพิธภัณฑ์มรดกวัฒนธรรมและศูนย์การเรียนรู้อัลกุรอาน โดยนางสาวนิตยา กนกมงคล ผู้อำนวยการสำนักพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ ได้รายงานรูปแบบกิจกรรมอันเป็นการดำเนินงานร่วมกันระหว่างกลุ่มวิทยาศาสตร์เพื่อการอนุรักษ์ และบุคลากรโรงเรียนสมานมิตรวิทยา ในการถ่ายทอดความรู้ด้านการอนุรักษ์ซ่อมแซมเอกสารทางศาสนาแก่นักวิชาการ ผู้นำและบุคลากรทางศาสนาในพื้นที่สามจังหวัดชายแดนใต้ รวม ๔๖ คน ระหว่างวันที่ ๒๔ - ๒๖ พฤษภาคม ๒๕๖๖ กิจกรรมตลอดสามวัน มีทั้งการบรรยายกระบวนการดำเนินงานพิพิธภัณฑ์ การบันทึกทะเบียนวัตถุ การอนุรักษ์ซ่อมแซมเอกสารโบราณ ร่วมกันปฏิบัติการซ่อมสงวนเอกสารทางศาสนา และประเมินผลความรู้ โดยวิทยาการเฉพาะสาขาจากสำนักพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ สำนักหอสมุดแห่งชาติ สำนักศิลปากรที่ ๑๑ สงขลา และบุคลากรครูโรงเรียนสมานมิตรวิทยา
นายมาหะมะลุตฟี หะยีสาแม ผู้จัดการโรงเรียนสมานมิตรวิทยา ได้กล่าวขอบคุณกรมศิลปากรที่ให้การสนับสนุนการจัดสร้างพิพิธภัณฑ์ พร้อมส่งบุคลากรมาเป็นพี่เลี้ยงในการอนุรักษ์และถ่ายทอดความรู้ในการอนุรักษ์คัมภีร์อัลกุรอานแก่บุคลากรของโรงเรียนมาโดยตลอด และยังร่วมกันจัดกิจกรรมครั้งนี้เพื่อส่งต่อความรู้ไปสู่บุคลากรทางศาสนาอิสลามในพื้นที่สามจังหวัดชายแดนใต้ ในพิธีเปิดงานครั้งนี้ทางโรงเรียนได้นำการแสดงศิลปะการต่อสู้ “สีละ”ของนักเรียนมาแสดงต้อนรับอธิบดีกรมศิลปากรตามธรรมเนียมของชาวมุสลิม เช่นเดียวกับการอัญเชิญพระมหาคัมภีร์อัลกุรอานโดยนางสาวไซนับ อับดุลรอแม เพื่อนำเข้าสู่พิธีการสำคัญ
อธิบดีกรมศิลปากร กล่าวถึงผลสัมฤทธิ์ที่คาดหวังจากกิจกรรมครั้งนี้ว่า นอกจากเจ้าของวัฒนธรรมจะได้นำความรู้ไปดูแลรักษามรดกวัฒนธรรมในศาสนาแล้ว ยังเป็นโอกาสที่กรมศิลปากรได้ถ่ายทอดความรู้ ทักษะการจัดกิจกรรมบริการศึกษาของพิพิธภัณฑ์แก่บุคลากรโรงเรียนสมานมิตรวิทยา อันเป็นการเตรียมความพร้อมบุคลากรที่จะดำเนินงานพิพิธภัณฑ์มรดกวัฒนธรรมและศูนย์การเรียนรู้อัลกุรอานเมื่อแล้วเสร็จต่อไป
