สาระอีสาน นำเสนอและเผยแพร่เกร็ดความรู้ต่าง ๆ จากข้อมูลท้องถิ่นตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบันและหนังสือสารานุกรมวัฒนธรรมไทย ภาคอีสาน และรวมถึงหนังสืออื่น ๆ ที่เกี่ยวข้อง มีให้บริการอยู่ที่หอสมุดแห่งชาติเฉลิมพระเกียรติ ร.๙ นครราชสีมา ขอนำเสนอเรื่อง “สารพัด #ข้าว บนถนนสายสงกรานต์แดนอีสาน” เรียบเรียงโดย นายพีรยุทธ กษิติบดินทร์ชัย บรรณารักษ์ปฏิบัติการ เนื้อหามีดังนี้
เมื่อถึงฤดูกาลนี้ บรรยากาศในหมู่บ้านจะคึกคักเป็นพิเศษ เสียงตำส้มตำดังรัวเป็นจังหวะเคล้ากับกลิ่นหอมของดอกคูนสีเหลืองที่บานสะพรั่งตลอดสองข้างทาง ผู้คนร่วมกันสรงน้ำพระพุทธรูปศักดิ์สิทธิ์ประจำหมู่บ้าน และรดน้ำขอพร “พ่อใหญ่ แม่ใหญ่” เพื่อความเป็นสิริมงคล สิ่งเหล่านี้ยังคงเป็นสายใยสำคัญที่เชื่อมโยงครอบครัวและชุมชนให้กลับมาอยู่พร้อมหน้ากันอีกครั้ง
อย่างไรก็ตาม เมื่อกาลเวลาเปลี่ยนผ่าน เสน่ห์ของสงกรานต์อีสานก็ได้รับการเติมสีสันใหม่ ๆ เพื่อต้อนรับคนรุ่นใหม่และนักท่องเที่ยว หนึ่งในนั้นคือการสร้างสรรค์ “พื้นที่เล่นน้ำ” ที่มีเอกลักษณ์เฉพาะตัว ภายใต้แนวคิด “ถนนตระกูลข้าว” ซึ่งหยิบยกชื่อผลผลิตทางการเกษตรและอาหารพื้นถิ่นอันขึ้นชื่อ มาตั้งเป็นชื่อถนนสายสำคัญ เพื่อสะท้อนถึงความอุดมสมบูรณ์และวิถีชีวิตของผู้คนในแต่ละพื้นที่
จาก “ถนนข้าวเหนียว” อันโด่งดังระดับโลก สู่ความหลากหลายของ “ข้าว” ในจังหวัดต่าง ๆ ทั่วภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ที่พร้อมใจกันสร้างเอกลักษณ์และบอกเล่าเรื่องราวของท้องถิ่น ผ่านเทศกาลแห่งความสุขที่ทั้งสนุกสนานและเปี่ยมไปด้วยรากเหง้าทางวัฒนธรรม ได้แก่
• ถนนข้าวเหนียว (จ.ขอนแก่น): ถนนศรีจันทร์ ระยะทางประมาณ 1.5 กม. (ศาลเจ้าพ่อหลักเมือง - สี่แยกธนาคารแห่งประเทศไทย) เป็นสถานที่จัดงาน "ประเพณีสุดยอดสงกรานต์อีสาน" มีไฮไลท์คือการเล่นคลื่นมนุษย์ไร้แอลกอฮอล์
• ถนนข้าวก่ำ (จ.กาฬสินธุ์): ตั้งอยู่ในเขตเทศบาลเมืองกาฬสินธุ์ (ถนนอนรรฆนาค) ใช้เป็นเส้นหลักในการเล่นสาดน้ำ สะท้อนถึง "ข้าวก่ำ" หรือข้าวเหนียวดำที่เป็นเอกลักษณ์ของพื้นที่
• ถนนข้าวฮาง (จ.หนองบัวลำภู): บริเวณสนามนเรศวร ริมหนองบัว ความยาว 800 เมตร เพื่อสืบสานประเพณีและชูคุณค่า "ข้าวฮาง" ข้าวภูมิปัญญาไทย
• ถนนข้าวฮาง / ถนนผ้าคราม (จ.สกลนคร): จัดที่ถนนหน้าวัดพระธาตุเชิงชุมฯ และถนนผ้าคราม แหล่งรวมวัฒนธรรมการกินและการนุ่งห่มของชาวสกลฯ
• ถนนข้าวหอมมะลิ (จ.ร้อยเอ็ด): หรือถนนเพลินจิต บริเวณสวนสมเด็จพระศรีนครินทร์ เริ่มตั้งชื่อปี 2549 เพื่อเชิดชูข้าวหอมมะลิคุณภาพดีที่สุดจากทุ่งกุลาร้องไห้
• ถนนข้าวโพด (จ.นครราชสีมา): เทศบาลเมืองปากช่อง (สี่แยกกลางเมือง - คลองลำตะคอง) ระยะทาง 2 กม. มีการแสดงดนตรีและการละเล่นริมน้ำ
• ถนนข้าวคั่ว (จ.นครราชสีมา): แลนด์มาร์คใหม่ใน อ.เสิงสาง ที่เน้นบรรยากาศความสนุกสนานแบบท้องถิ่น
• ถนนข้าวปุ้น (จ.นครพนม): บริเวณหอนาฬิกา ถนนสุนทรวิจิตร เลียบริมฝั่งแม่น้ำโขง พร้อมการแจกขนมจีน (ข้าวปุ้น) ให้นักท่องเที่ยวได้ชิมฟรี
• ถนนข้าวเปียก (จ.อุดรธานี): ถนนเทศาภิบาล (หน้าหนองประจักษ์) ชื่อมาจาก "ข้าวเปียกเส้น" อาหารเช้ายอดฮิตที่ได้รับอิทธิพลมาจากชาวเวียดนาม (เดิมเรียกว่า จ๋าว)
• ถนนข้าวเปียก (จ.มุกดาหาร): จัดที่บริเวณมุกดาหารสแควร์ (จวนผู้ว่าฯ หลังเก่า) เป็นจุดเช็คอินเล่นน้ำและชมศิลปวัฒนธรรมริมโขง
• ถนนข้าวเม่า (จ.มหาสารคาม): บริเวณหอนาฬิกา ถนนผดุงวิถี และถนนนครสวรรค์ เป็นแหล่งรวมวัยรุ่นและกิจกรรมปาร์ตี้โฟม
• ถนนข้าวเม่า (จ.นครราชสีมา): บริเวณแยกเซเว่นบึงกระโทกถึงลานเทศบาลตำบลโชคชัย พบกับอุโมงค์น้ำยาว 12 เมตร และขบวนแห่สุดตระการตา
• ถนนข้าวแฉะ (จ.นครราชสีมา): บริเวณหอนาฬิกาหน้าที่ว่าการอำเภอครบุรี พบกับอุโมงค์น้ำ ปาร์ตี้โฟม และดนตรีสุดมันส์
• ถนนข้าวลอดช่อง (จ.ยโสธร): บริเวณเทศบาลเมืองยโสธร ตั้งตามของหวานขึ้นชื่อ เน้นการละเล่นแบบประเพณีไทยโบราณ
• ถนนข้าวหลาม (จ.เลย): ถนนชายโขง (เชียงคาน) และถนนเสริฐศรี (ตัวเมืองเลย) ชูเมนูข้าวหลามแสนอร่อยของเมืองหนาวในเขตร้อน
• ถนนข้าวเย็น (จ.ศรีสะเกษ): ตั้งอยู่บริเวณเทศบาลเมืองศรีสะเกษ (จากสำนักงานเทศบาล - สี่แยกถนนวันลูกเสือ) เน้นความชุ่มฉ่ำเย็นสบาย
• ถนนข้าวแดง (จ.ขอนแก่น): จัดที่ทัณฑสถานบำบัดพิเศษจังหวัดขอนแก่น เพื่อให้เจ้าหน้าที่และผู้ต้องขังได้สรงน้ำพระและผ่อนคลายความเครียดร่วมกัน
จะเห็นได้ว่า 'ถนนตระกูลข้าว' ทั่วอีสาน ไม่ได้เป็นแค่ชื่อเรียกเท่ ๆ เท่านั้นนะ แต่มันคือการหยิบเอา 'ของดี' และ 'วิถีกินอยู่' ของคนในพื้นที่มานำเสนอให้คนต่างถิ่นได้รู้จัก ผ่านความสนุกสนานของเทศกาลสงกรานต์
เหนือสิ่งอื่นใด ไม่ว่าชื่อถนนจะเปลี่ยนไปตามยุคสมัย หรือกิจกรรมจะสนุกสนานเพียงใด หัวใจสำคัญของสงกรานต์อีสานยังคงอยู่ที่ความกตัญญูและการคืนสู่เหย้า ถนนทุกสายเหล่านี้จึงไม่ได้ทำหน้าที่เพียงแค่ทางผ่านสำหรับเล่นน้ำ แต่คือเส้นทางที่เชื่อมโยงความรัก ความสามัคคี และจิตวิญญาณของชาวอีสานให้คงอยู่สืบไปอย่างไม่เสื่อมคลาย
(จำนวนผู้เข้าชม 8 ครั้ง)
