ผลงานอื่นๆ ของเหม เวชกร

ในด้านวรรณกรรม เหม เวชกร ได้รับการยกย่องในฐานะนักประพันธ์เรื่องสั้นแนวสยองขวัญที่มีคุณูปการสูงต่อวงการหนังสือไทย ด้วยการสร้างสรรค์สุนทรียศาสตร์ด้านความสยองขวัญที่มีลักษณะเฉพาะตัวโดยงานเขียนของท่านมุ่งเน้นการบรรยายภาพลักษณ์ของโลกวิญญาณผ่านบริบททางสังคมและวัฒนธรรมไทยในยุคเปลี่ยนผ่าน (ในช่วงรัชกาลที่ 5 ถึงรัชกาลที่ 7) ใช้ภาษาที่เรียบง่ายและมีความละเมียดละไมในการพรรณนาบรรยากาศเพื่อให้ผู้อ่านจินตนาการความกลัวต่อเอง งานเขียนของท่านมิได้มุ่งเน้นเพียงการสร้างความตระหนกขวัญ แต่ยังแฝงไปด้วยปรัชญาความเชื่อเรื่องกฎแห่งกรรมและจริยธรรมพื้นฐาน สอดประสานกับการพรรณนาวิถีชีวิตและสถาปัตยกรรมย้อนยุคได้อย่างละเอียดลออ ด้วยเหตุนี้ ผลงานของท่านจึงมิได้เป็นเพียงความบันเทิงประหลาด (The Macabre) แต่ยังเป็นบันทึกทางประวัติศาสตร์และวัฒนธรรมที่สะท้อนมโนทัศน์เรื่องความตายของผู้คนในสังคมไทยอย่างเป็นรูปธรรม 

                                                                   ภาพปกหนังสือ เรื่อง ผี!! ผลงานรวมเล่มเรื่องผีขนาดสั้นเล่มแรกของ เหม เวชกร

            เรื่องผีเรื่องแรกที่เหม เวชกร ได้เขียน ชื่อเรื่อง “ผี!” ตีพิมพ์ในหนังสือเพลินจิตต์ รายเดือน เล่ม 1  ออกเผยแพร่เมื่อวันที่ 5 กรกฎาคม พ.ศ. 2476 ต่อมาใน พ.ศ. 2478 ได้มีผลงานรวมเล่มเรื่องผีขนาดสั้นในรูปเล่มขนาดพ็อกเก็ตบุ๊ก ชื่อหนังสือ “ผี!!” จัดพิมพ์โดยคณะเพลินจิตต์ ทั้งนี้จุลศักดิ์ อมรเวช หรือ จุก เบี้ยวสกุล นักเขียนการ์ตูนและนักวาดนิยายภาพชื่อดัง ได้กล่าวถึงผลงานของ เหม เวชกร ไว้ในหนังสือ 100 ปี เหม เวชกร ว่าเป็นเรื่องผีที่ได้รับความนิยมอย่างต่อเนื่องตลอดมา แม้ว่าผู้เขียนจะวายชนม์ไปเกือบ 40 ปีแล้ว โดยจากการที่ตนเองได้เสาะหามาอ่านและบันทึกไว้ พบว่าเรื่องผีของเหมมีอยู่ด้วยกันประมาณ 108 เรื่อง เป็นเรื่องผีที่มีบรรยากาศแบบไทยแท้ โดยเห็นได้จากการพรรณนาถึงห้องหับ อาคารบ้านเรือน วัดวาอาราม ถนนหนทาง ตรอกซอย ตลอดจนการแต่งเนื้อแต่งตัวของผู้คนและบทสนทนาโต้ตอบ คนไทยในสมัยนั้นเป็นอย่างไร ผู้เขียนสามารถถ่ายทอดออกมาได้อย่างหมดจด และในด้านฉากของท้องเรื่อง ทุกสถานที่ในเรื่องผีของเหม เวชกร นั้นล้วนมีอยู่จริง โดยนำมาจากประสบการณ์ของตนเองจากการได้ไปอยู่อาศัยและสัมผัสสภาพชีวิตและกลิ่นอายของท้องถิ่นในยุคนั้น จึงบรรยายออกมาได้อย่างที่นักอ่านมองเห็นภาพทีเดียว 

จากเรื่องผีของเหม เวชกร ได้สะท้อนภาพความเป็นอยู่ของผู้คนและสังคมไทยในสมัยนั้น อีกประการหนึ่งก็คือ เรื่องผีของเหม ไม่ใช่เรื่องผีโหดอำมหิตที่ไล่ล่าคร่าชีวิตของผู้คนอย่างไร้เหตุผล ในจำนวนร้อยกว่าเรื่อง ที่เป็นผีพยาบาทตามล้างแค้นมีเพียงสองสามเรื่องเท่านั้น นอกนั้นเป็นเรื่องความห่วงหาอาทรของดวงวิญญาณที่มีความผูกพันกับชีวิตโลกมนุษย์จนมิอาจตัดใจจากลาไปได้ง่ายๆ และบางเรื่องก็เป็นเรื่องรักระหว่าง 2 ภพ ที่อ่านแล้วซาบซึ้งตรึงใจไม่น้อย นอกจากนี้สิ่งที่เหมได้สอดแทรกไว้ในเรื่องผีของตนคือเรื่องวัฒนธรรมประเพณีงานบุญพื้นบ้านภาคกลาง ทั้งขั้นตอน พิธีการ ลักษณะอาหารในงานแต่งงาน งานศพ ถูกกล่าวไว้อย่างถูกต้องและเป็นจริงตามยุคสมัย นับเป็นเสน่ห์อีกประการหนึ่ง

                                                                                              ภาพประกอบเรื่องผีของ เหม เวชกร

นอกจากนี้จุดเด่นที่สำคัญจากเรื่องผีของเหม เวชกร คือ ภาพประกอบเรื่องผีที่มีเอกลักษณ์โดดเด่นและสร้างบรรยากาศความหลอนในแบบไทยย้อนยุคได้อย่างมีมิติ ด้วยการใช้แสงและเงาเพื่อสร้างอารมณ์  ภาพจำนวนมากใช้โทนมืด ภาพผีมีความสมจริงเชิงกายวิภาค รายละเอียดของใบหน้า ดวงตา และท่าทางที่ดูทั้งน่ากลัวและเศร้าสร้อยในเวลาเดียวกัน เสมือนเป็นตัวแทนของอารมณ์ ความทุกข์ และความเชื่อของมนุษย์ นอกจากนี้ยังแสดงให้เห็นถึงรายละเอียดด้านเครื่องแต่งกาย สถาปัตยกรรม และสภาพแวดล้อมแบบไทยในสมัยก่อน ทำให้ภาพผีเหล่านั้นมีคุณค่าทางศิลปะและชาติพันธุ์วิทยาไปพร้อมกัน

ผลงานภาพผีของ เหม เวชกร มีอิทธิพลต่อวงการหนังสือการ์ตูน นิตยสาร และภาพยนตร์สยองขวัญไทยอย่างมาก รูปลักษณ์ของผีไทยหลายแบบที่ผู้คนคุ้นตาในปัจจุบัน ล้วนได้รับอิทธิพลจากการตีความผ่านลายเส้นของท่าน ไม่ว่าจะเป็นลักษณะของเปรตสูงโย่ง กระสือเรืองแสง หรือบรรยากาศบ้านร้างยามค่ำคืน แม้เวลาจะผ่านมาหลายทศวรรษ ผลงานของท่านยังคงได้รับการกล่าวถึงและนำกลับมาศึกษาอย่างต่อเนื่อง เพราะสามารถถ่ายทอดความกลัวแบบไทยได้อย่างมีเสน่ห์และทรงพลัง

แหล่งข้อมูลอ้างอิงและภาพประกอบ

กฤษฏิญา ไชยศรี.  เหม เวชกร บรมครูช่างเขียน ผู้บันทึก ‘ความหลอน’ ของสังคมไทยหลัง 2475.  [ออนไลน์].  สืบค้นเมื่อ 12 พฤษภาคม 2569,
     จาก https://groundcontrolth.com/blogs/hem-vejakorn

แด่ เหม เวชกร จิตรกรและนักประพันธ์ผู้ยิ่งใหญ่ของไทย.  พิมพ์ครั้งที่ 2.  กรุงเทพฯ: ปาปิรัส, 2535.

100 ปี เหม เวชกร.  กรุงเทพฯ: กลุ่มรักษ์ครูเหม, 2545. 

เริงไชย พุทธาโร.  เหม เวชกร จิตรกรมือเทวดา หลวงสารานุประพันธ์ ราชาเรื่องลึกลับผู้ประพันธ์เพลงชาติไทย.  กรุงเทพฯ: ธานธิตรเพรส, 2531.

เหม เวชกร.  ปีศาจของไทย: รวมเรื่องเขย่าขวัญชุดสมบูรณ์.  กรุงเทพฯ: วิริยะ, 2546.