กองโบราณคดีใต้น้ำ

ภารกิจสำรวจทางโบราณคดีใต้น้ำ ณ บริเวณหินขี้แรด ตำบลแสมสาร อำเภอสัตหีบ จังหวัดชลบุรี

เมื่อวันที่ 23 พฤศจิกายน 2568 กองโบราณคดีใต้น้ำ กรมศิลปากร ได้ดำเนินภารกิจสำรวจทางโบราณคดีใต้น้ำ ณ บริเวณหินขี้แรด ตำบลแสมสาร อำเภอสัตหีบ จังหวัดชลบุรี การปฏิบัติงานในครั้งนี้เป็นการบูรณาการความร่วมมือระหว่างเจ้าหน้าที่กองโบราณคดีใต้น้ำและอาสาสมัครจาก "ชมรมอาสารักษ์ทะเลไทย" โดยใช้วิธีการดำน้ำค้นหาแบบปูพรมครอบคลุมพื้นที่เป้าหมาย จนนำไปสู่การค้นพบแหล่งเรือจมแห่งใหม่ ซึ่งปรากฏหลักฐานเป็นชิ้นส่วนโครงสร้างเรือเหล็กและหม้อไอน้ำทรงกระบอกขนาดใหญ่จมตัวอยู่ติดกับกองหินขี้แรด

จากการตรวจสอบและวิเคราะห์ลักษณะทางวิศวกรรมของวัตถุพยานที่ค้นพบ ระบุได้ว่าเป็นหม้อไอน้ำแบบสก็อต (Scotch Marine Boiler) ชนิดหน้าเดียว ขนาดเส้นผ่าศูนย์กลาง 2.7 เมตร และมีความยาว 3 เมตร โดยมีจุดสังเกตสำคัญคือช่องเติมเชื้อเพลิงแบบผนังเรียบ (Plain Furnace) ซึ่งเป็นเทคโนโลยีที่นิยมใช้อย่างแพร่หลายในช่วงปี พ.ศ. 2413–2433 หรือตรงกับช่วงต้นถึงช่วงกลางของรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ 5) ก่อนต่อที่จะถูกแทนที่ด้วยเทคโนโลยีแบบลอนลูกฟูกในยุคต่อมา

เมื่อนำข้อมูลทางกายภาพของหม้อไอน้ำมาคำนวณสมรรถนะตามหลักวิศวกรรมนาวี ประเมินได้ว่าหม้อไอน้ำลูกนี้สามารถผลิตกำลังขับเคลื่อนได้ประมาณ 150–170 แรงม้า ซึ่งบ่งชี้ว่าเรือลำดังกล่าวเป็นเรือกลไฟใช้งานชายฝั่ง (Coastal Workboat) เช่น เรือลากจูงหรือเรือลำเลียงสินค้า ที่มีขนาดความยาวประมาณ 25–35 เมตร และมีตันกรอสประมาณ 250–400 ตันกรอส

สำหรับสาเหตุของการอับปาง สันนิษฐานว่าเกิดจากการที่เรือแล่นเข้ามาในบริเวณหินขี้แรดซึ่งเป็นกองหินโสโครกใต้น้ำ ทำให้เกิดอุบัติเหตุพุ่งชนกองหินจนได้รับความเสียหายและอับปางลงในที่สุด

การค้นพบครั้งนี้ถือเป็นข้อมูลทางสำคัญในการศึกษาวิวัฒนาการการเดินเรือและเทคโนโลยีวิศวกรรมทางทะเลในน่านน้ำไทยสมัยรัตนโกสินทร์

ภารกิจสำรวจทางโบราณคดีใต้น้ำ ณ บริเวณหินขี้แรด ตำบลแสมสาร อำเภอสัตหีบ จังหวัดชลบุรี

(จำนวนผู้เข้าชม 6 ครั้ง)