ล่องเรือถอดรหัสภาพเขียนสีก่อนประวัติศาสตร์แห่งอ่าวพังงา

          ชวนออกเรือไปตามรอยอารยธรรมมนุษย์ยุคก่อนประวัติศาสตร์ ณ "แหล่งภาพเขียนสีเขาเขียน 2" หรือ "เขาพัง" ตั้งอยู่ที่บ้านเกาะปันหยี อำเภอเมือง จังหวัดพังงา ซึ่งตั้งอยู่สูงเหนือระดับน้ำทะเลปัจจุบันราว 3 – 4 เมตร 

 

เขาเขียน ตั้งอยู่บริเวณปากคลองเกาะปันหยีและคลองในหงบ ทางตอนใต้ของอุทยานแห่งชาติอ่าวพังงา เป็นภูเขาหินปูนยุคเพอร์เมียน มีสภาพภูมิประเทศแบบกำแพงคาสต์ สูงชันทอดยาวคล้ายกำแพง และปกคลุมด้วยป่าไม้หนาทึบ

 

บริเวณนี้พบแหล่งภาพเขียนสีสำคัญ ได้แก่ เขาเขียน 1 และเขาเขียน 2 (เขาพัง) รวมทั้งมีร่องรอย “เว้าทะเล” จากการกัดเซาะของคลื่น ซึ่งเป็นหลักฐานสำคัญที่ใช้ศึกษาการเปลี่ยนแปลงระดับน้ำทะเลและลักษณะชายฝั่งในอดีต โดยรอยเว้าที่พบบางแห่งลึกมากกว่า 3 เมตรและมีลักษณะสมมาตรชัดเจน

สภาพทั่วไปภายในแหล่ง

แหล่งภาพเขียนสีเขาเขียน 2 (เขาพัง) เป็นเพิงผาริมฝั่งตะวันออกของเขาเขียน ติดคลองเกาะปันหยี มีลักษณะเป็นรอยเว้ายาวขนานกับภูเขา สามารถเดินและพักอาศัยได้ พบหินงอก หินย้อย และเสาหินกระจายตลอดแนวเพิงผา

 

ด้านหน้าเพิงผาหันออกสู่คลองเกาะปันหยี มองเห็นป่าชายเลนและภูเขาหินปูนโดยรอบ ช่วงน้ำลดจะเห็นสันทรายห่างออกไปราว 50–60 เมตร บริเวณเพิงผามีพืชขึ้นปกคลุม และพบร่องรอยการกัดเซาะของน้ำทะเลบนผิวหินปูน ซึ่งสะท้อนการเปลี่ยนแปลงของสภาพชายฝั่งในอดีต

 

      แหล่งภาพเขียนสีเขาเขียน 2 ตั้งอยู่บริเวณเพิงผาฝั่งตะวันออกเฉียงใต้ของเกาะหันหน้าออกสู่คลองเกาะปันหยี จากการสำรวจครั้งล่าสุด (พ.ศ. 2568) คณะสำรวจได้แบ่งพื้นที่สำรวจย่อยออกเป็น 4 โซน เพื่อความสะดวกในการบันทึกข้อมูล ดังนี้

 โซนที่ 1 : กลุ่มภาพ A B C D E และ F

 โซนที่ 2 : กลุ่มภาพ G และ H 

 โซนที่ 3 : กลุ่มภาพ  I J K และ L 

 โซนที่ 4 : กลุ่มภาพ M และ N

 

กลุ่ม A อยู่ห่างจากเพิงผาด้านทิศเหนือมาทางใต้ 3.4 เมตร มีความสูงจากพื้นถึงตัวภาพ 2.1 เมตร ปรากฏภาพสัญลักษณ์หรือสัตว์? เขียนเป็นลายเส้นสองเส้นซ้อนกันเป็นโครงร่าง ด้านในตกแต่งด้วยวงกลมสองวง และภาพที่มีความเสื่อมสภาพจากการหลุดร่อนของผนังเพิงผาจนไม่สามารถระบุรูปร่างที่ชัดเจนได้

กลุ่ม B อยู่ห่างจากเพิงผาด้านทิศเหนือมาทางใต้ 3 เมตร มีความสูงจากพื้นถึงตัวภาพ 1.9 เมตร ปรากฏภาพเขียนสีระบายทึบสีแดง มีความเสื่อมสภาพจากการหลุดร่อนของผนังเพิงผาจนไม่สามารถระบุรูปร่างที่ชัดเจนได้

กลุ่ม C อยู่ห่างจากเพิงผาด้านทิศเหนือมาทางใต้ 3 เมตร มีความสูงจากพื้นถึงตัวภาพ 1.9 เมตร ปรากฏภาพเขียนสีระบายทึบสีแดง มีความเสื่อมสภาพจากการหลุดร่อนของผนังเพิงผาจนไม่สามารถระบุรูปร่างที่ชัดเจนได้

กลุ่ม D อยู่ห่างจากด้านทิศใต้ของกลุ่มภาพโซนที่ 1 ระยะ 2.7 เมตร มีความสูงจากพื้นถึงตัวภาพ 1.3 เมตร ปรากฏภาพเขียนสีแดง มีความเสื่อมสภาพจากการหลุดร่อนของผนังเพิงผาจนไม่สามารถระบุรูปร่างที่ชัดเจนได้

กลุ่ม E อยู่ห่างจากด้านทิศใต้ของกลุ่มภาพโซนที่ 1 ระยะ 2.7 เมตร มีความสูงจากพื้นถึงตัวภาพ 2.3 เมตร ปรากฏภาพเขียนสีระบายทึบสีแดง มีความเสื่อมสภาพจากการหลุดร่อนของผนังเพิงผาจนไม่สามารถระบุรูปร่างที่ชัดเจนได้

กลุ่ม F อยู่ห่างจากด้านทิศใต้ของกลุ่มภาพโซนที่ 1 ระยะ 2.7 เมตร มีความสูงจากพื้นถึงตัวภาพ 2.3 เมตร ปรากฏภาพเขียนสีแดงคล้ายบุคคลยืนชูแขนกางขา? มีความเสื่อมสภาพจากการหลุดร่อนของผนังเพิงผา

กลุ่ม G อยู่ห่างจากด้านทิศใต้ของกลุ่มภาพโซนที่ 1 ระยะ 5.2 เมตร มีความสูงจากพื้นถึงตัวภาพ 1.6 เมตร ปรากฏภาพเขียนสีระบายทึบสีส้มคล้ายบุคคลที่มีศีรษะกลม ลำตัวทรงสี่เหลี่ยมปลายมน ขาเรียวยาวแต่ส่วนเท้าค่อนข้างใหญ่

กลุ่ม H อยู่ห่างจากด้านทิศใต้ของกลุ่มภาพโซนที่ 1 ระยะ 2.8 เมตร มีความสูงจากพื้นถึงตัวภาพ 1.6 เมตร ปรากฏภาพเขียนสีส้มระบายทึบบางส่วน คล้ายบุคคลที่มีศีรษะกลม ลำตัวท้วม ภาพค่อนข้างเสื่อมสภาพจนบางส่วนลบเลือนออกไป

กลุ่ม I อยู่ห่างจากด้านทิศใต้ของกลุ่มภาพโซนที่ 1 ระยะ 2.5 เมตร มีความสูงจากพื้นถึงตัวภาพ 1.2 เมตร ภาพเขียนสีระบายทึบสีแดง มีความเสื่อมสภาพจากการที่ผนังบางส่วนหลุดร่อน

กลุ่ม J อยู่ห่างจากภาพกลุ่ม I มาทางด้านทิศใต้ 2.8 เมตร มีความสูงจากพื้นถึงตัวภาพ 1.7 เมตร ปรากฏภาพเขียนสีระบายทึบและลายเส้นสีแดงหลายภาพ ภาพที่โดดเด่นที่สุดบริเวณนี้เป็นภาพที่เขียนวาดโครงร่างคล้ายบุคคลหรือสัญลักษณ์บางอย่าง และภาพลายเส้นที่วาดเรขาคณิตประกอบกันเป็นรูปร่างต่าง ๆ 

กลุ่ม K อยู่ห่างจากภาพกลุ่ม J มาทางด้านทิศใต้ 1.5 เมตร มีความสูงจากพื้นถึงตัวภาพ 1.6 เมตร ปรากฏภาพเขียนสีลายเส้นสองสีทับซ้อนกัน คือ ภาพช้างที่เขียนด้วยสีส้ม รูปร่างอ้วนท้วม เห็นส่วนที่เป็นงวงค่อนข้างชัดเจน ใบหูตั้งขึ้นสองข้าง แสดงรายละเอียดนิ้วเท้าเกือบทั้งสี่เท้า และภาพสามเหลี่ยมทับบนหลังช้าง เขียนด้วยลายเส้นสีแดง มุมด้านข้างเป็นเส้นสองเส้นขนานกัน นอกจากนี้ยังพบร่องรอยภาพเขียนสีสีแดงที่มีความเสื่อมสภาพจากการที่ผนังบางส่วนหลุดร่อนจนหลงเหลือเพียงบางส่วน

กลุ่ม L อยู่ห่างจากภาพกลุ่ม K มาทางด้านทิศใต้ 3 เมตร มีความสูงจากพื้นถึงตัวภาพ 2 เมตร ปรากฏภาพเขียนสีระบายทึบบางส่วนและลายเส้นสีแดง ลักษณะคล้ายบุคคลกำลังจับปลาและถือแห ส่วนศีรษะระบายทึบ ลำตัวเป็นทรงสามเหลี่ยมคว่ำลง ด้านในตกแต่งด้วยลายเส้นขีดเชื่อมโยงกันไปมา ภาพคล้ายบุคคลกำลังจับปลาอีกภาพหนึ่งวาดโครงร่าง ด้านในตกแต่งด้วยช่องเหลี่ยม 8 ช่อง ภาพคล้ายปลากระเบน ภาพสี่เหลี่ยม และภาพบางส่วนมีความเสื่อมสภาพจนไม่สามารถระบุรูปร่างที่ชัดเจนได้

กลุ่ม M อยู่ห่างจากเพิงผาของภาพกลุ่มโซนที่ 2 มาทางด้านทิศใต้ 1.5 เมตร มีความสูงจากพื้นถึงตัวภาพ 1 เมตร ปรากฏภาพเขียนสีระบายทึบบางส่วนและลายเส้นสีแดง ส่วนใหญ่เป็นภาพคล้ายบุคคลแสดงอวัยวะเพศชาย? ศีรษะและลำตัวเป็นรูปทรงสี่เหลี่ยมคางหมูประกอบกัน และภาพบางส่วนที่มีความเสื่อมสภาพจากการที่ผนังเพิงผาหลุดร่อนจนไม่สามารถระบุรูปร่างที่ชัดเจนได้

กลุ่ม N อยู่ห่างจากเพิงผาของภาพกลุ่มโซนที่ 2 มาทางด้านทิศใต้ 6.6 เมตร มีความสูงจากพื้นถึงตัวภาพ 1.9 เมตร ปรากฏภาพเขียนสีลายเส้นสีแดง ภาพมีความเสื่อมสภาพจากการที่ผนังเพิงผาหลุดร่อนจนไม่สามารถระบุรูปร่างที่ชัดเจนได้

 

        แหล่งภาพเขียนสีเขาเขียน 2 (เขาพัง) พบภาพเขียนสีแดงเข้มจำนวนมาก บนผนังเพิงผาริมอ่าวพังงา โดยใช้เทคนิคระบายทึบ ระบายบางส่วน และลายเส้น ปรากฏทั้งภาพสัญลักษณ์ ภาพเรขาคณิต และภาพบุคคล เช่น คนจับปลา ถือแห หรือมีลวดลายตกแต่งแตกต่างกัน สะท้อนวิถีชีวิตของมนุษย์ยุคก่อนประวัติศาสตร์ที่พึ่งพาทรัพยากรทางทะเลเป็นหลัก

       พื้นที่แห่งนี้ตั้งอยู่บริเวณปากทางคลองสำคัญที่เชื่อมต่อสู่แผ่นดินด้านใน และอยู่ใกล้แหล่งภาพเขียนสีอื่น ๆ ในอ่าวพังงา อีกทั้งลักษณะเพิงผายังเหมาะแก่การอยู่อาศัยและพักหลบคลื่นลม จึงนับเป็นหลักฐานสำคัญที่บันทึกร่องรอยมนุษย์ยุคก่อนประวัติศาสตร์ในพื้นที่อ่าวพังงาอีกแห่งหนึ่ง

 

อ้างอิง

ธนภรณ์ หาญฉวะ. รายงานสำรวจแหล่งภาพเขียนสีเขาเขียน 2 ตำบลเกาะปันหยี อำเภอเมือง จังหวัดพังงา. เอกสารอัดสำเนา. กลุ่มโบราณคดี สำนักศิลปากรที่ 12 นครศรีธรรมราช, 2568.

รียบเรียง/กราฟฟิก : นางสาวอนุธิดา ส่งบำเพ็ญ นักวิชาการวัฒนธรรม