สี่ตระพังใหญ่ในเมืองสุโขทัย
.
          “ตระพัง” มีรากศัพท์มาจากภาษาเขมร ត្រពាំង (อ่านว่า ตรอเปียง) หมายถึง บ่อหรือสระน้ำที่ขุดขึ้น 
          เมืองสุโขทัย ได้รับน้ำที่ใช้ในการอุปโภคบริโภคมาจากต้นน้ำที่เกิดบนเทือกเขาประทักษ์ ได้แก่ เขาเจดีย์งาม เขาค่าย เขาประทักษ์ เขาตะโหนกวัว เขาพระบาทใหญ่ แหล่งน้ำจากเขาต่างๆ เหล่านี้จะไหลมารวมกันในหุบเขา ซึ่งชาวเมืองสุโขทัยได้สร้างคันดินขึ้นมากักเก็บน้ำ เรียกว่า “สรีดภงส์” จากนั้นน้ำจะไหลมาตามคลองเสาหอจนถึงตัวเมืองสุโขทัยบริเวณกำแพงเมืองด้านทิศตะวันตกเฉียงใต้เข้าสู่คูเมือง ซึ่งน้ำจากภายในคูเมืองจะไหลเข้าสู่สระใหญ่น้อยต่างๆ ที่มีชุมชนอาศัยอยู่ผ่านทางคลองส่งน้ำตรงประตูกำแพงเมืองทางด้านทิศตะวันตกมายังตระพังเงินเป็นสระแรก โดยที่เมืองสุโขทัยมี ๔ ตระพังใหญ่ ดังนี้ 
- ตระพังเงิน มีขนาดกว้าง ๑๒๐ เมตร ยาว ๒๕๐ เมตร ลึก ๓ เมตร สามารถกักเก็บน้ำได้ประมาณ ๙๐,๐๐๐  ลูกบาศก์เมตร อยู่ทางทิศตะวันตกของวัดมหาธาตุตรงกลางมีโบสถ์ตั้งอยู่ในเกาะลอย 
- ตระพังทอง มีขนาดกว้าง ๑๗๐ เมตร ยาว ๑๘๐ เมตร ลึก ๓ เมตร สามารถกักเก็บน้ำได้ประมาณ ๙๒,๐๐๐ ลูกบาศก์เมตร เกาะกลางเป็นที่ตั้งพระอุโบสถและเจดีย์ 
- ตระพังตระกวน ถือเป็นตระพังที่มีขนาดใหญ่ที่สุด มีขนาดกว้าง ๒๒๐ เมตร ยาว ๔๔๐ ลึก ๓ เมตร สามารถกักเก็บน้ำได้ประมาณ ๑๕๘,๐๐๐ ลูกบาศก์เมตร ตั้งอยู่ทางทิศเหนือของวัดตระพังเงิน ตรงกลางสระมีเกาะลอย ๒ เกาะ เป็นที่ตั้งของอุโบสถ วิหารและเจดีย์วัดสระศรี 
- ตระพังสอ มีขนาดกว้าง ๑๒๐ เมตร ยาว ๒๑๐ เมตร ลึก ๓ เมตร สามารถกักเก็บน้ำได้ประมาณ ๗๕,๖๐๐ ลูกบาศก์เมตร อยู่ด้านหลังพระบรมราชานุสาวรีย์พ่อขุนรามคำแหงมหาราช ตรงกลางมีเกาะซึ่งเป็นที่ตั้งโบราณสถาน ๑ แห่ง 
          ทั้งสี่ตระพังนี้เป็นแหล่งน้ำสำคัญภายในเมืองสุโขทัยที่ยังเหลือร่องรอยมาจนถึงปัจจุบัน
          สามารถอ่านองค์ความรู้เกี่ยวกับระบบการจัดการน้ำเพิ่มเติม ได้ที่:
“สรีดภงส์” https://www.facebook.com/.../a.46071674.../2304907616228400/
“บารายเมืองสุโขทัย”
https://www.facebook.com/.../a.46071674.../4813830355336101/
“คันดินบังคับน้ำของเมืองสุโขทัย”
https://www.facebook.com/share/p/14PNryAiQo/
อ้างอิง
          - เอนก สีหามาตย์ และคณะ. (๒๕๕๗). ระบบชลประทานเมืองสุโขทัย. กรุงเทพฯ: โรงแรมบางกอกอินเฮาส์.
          - สำนักงานราชบัณทิตยสภา. เข้าถึงเมื่อ ๒๖ ธันวาคม ๒๕๖๗ เข้าถึงได้จาก
http://legacy.orst.go.th/?knowledges=ตระพัง-๒๓-กุมภาพันธ์-๒๕๕