พระปรางค์วัดอรุณราชวรารามราชวรมหาวิหาร  เป็นพระปรางค์สถาปัตยกรรมไทย ขนาดใหญ่ ประกอบด้วยปรางค์ประธานและปรางค์รองอีก ๔ ปรางค์  องค์พระปรางก่ออิฐถือปูน ประดับด้วยชิ้นเปลือกหอย กระเบื้องเคลือบ จานชามเบญจรงค์สีต่างๆ เป็นลายดอกไม้ ใบไม้ และลายอื่น ๆ ซึ่งส่วนใหญ่มาจากประเทศจีน  นอกจากนี้ยังมีการประดับตกแต่งด้วย กินนร กินรี ยักษ์ เทวดา และพญาครุฑ ส่วนยอดบนสุดของพระปรางค์ติดตั้งยอดนภศูล

         พระปรางค์วัดอรุณ ฯ ได้รับการสถาปนาให้เป็นพระปรางค์แห่งนครตั้งแต่สมัยพระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย (รัชกาลที่ ๒) และถือเป็นวัดประจำรัชกาล ทรงโปรดเกล้าฯ ให้บูรณปฏิสังขรณ์วัดนี้ เนื่องจากพระองค์ทรงเคยประทับใกล้เคียง ณ พระราชวังเดิม ทรงปั้นพระพักตร์พระประธานในพระอุโบสถ (พระพุทธธรรมมิศรราชโลกธาตุดิลก) ด้วยฝีพระหัตถ์ของพระองค์เอง และทรงมีพระราชดำริให้ยกยอดพระปรางค์วัดอรุณฯ ให้สูงขึ้นกว่าเดิม โปรดเกล้าฯ ให้สร้างพระปรางค์วัดอรุณราชวรารามขึ้นเป็นองค์ใหญ่ เพื่อเป็นศูนย์กลางของวัดและสัญลักษณ์แห่งกรุงรัตนโกสินทร์  แต่การก่อสร้างยังไม่แล้วเสร็จในรัชกาลของพระองค์  งานก่อสร้างพระปรางค์องค์ใหญ่ได้รับการสานต่อและดำเนินการจนแล้วเสร็จในสมัยพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ ๓) ต่อมาในสมัยพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ ๔) ได้อัญเชิญพระบรมราชสรีรางคาร หรือพระบรมอัฐิของพระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย มาบรรจุไว้ที่พระราชอาสน์ของพระพุทธธรรมมิศรราชโลกธาตุดิลก พระประธานในพระอุโบสถ

         วัดอรุณราชวรารามราชวรมหาวิหาร จึงไม่ได้เป็นเพียงศาสนสถาน หากยังเป็นหลักฐานของภูมิปัญญาไทย การพัฒนางานช่าง และการประยุกต์องค์ความรู้จากหลากหลายวัฒนธรรมให้กลมกลืนกับสังคมไทย จนกลายเป็นมรดกทางศิลปวัฒนธรรมทรงคุณค่าทั้งในระดับชาติและระดับนานาชาติ